فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از دورة ایران باستان، آثار بسیاری به زبان‌های باستانی ایران، به جای مانده است که برخی از این آثار، منظوم دانسته شده‌اند. شعر ایرانی بر اساس سندهای موجود به روزگار زرتشت می‏رسد و از گاهان، سروده‌های دینی زرتشت آغاز می‏شود. همچنین می‏توان به منظومه‏های دیگری که به زبان‏های پهلوی اشکانی  و پهلوی ساسانی به جای مانده‏اند اشاره کرد، همچون درخت آسوریگ ، یادگار زریران، جاماسپ نامه و نیز سرودنامه‏های مانی پیامبر به زبان مانوی. سروده‌های ایران باستان را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد، سروده‌های دینی و سروده‌های غیر دینی. ایران‌شناسان، وزن هجایی را ، وزن موجود در اشعار آن دوره  معرفی کرده‏اند و برخی نیز قائل به وزن ضربی بوده‏اند. اعتقاد بر این است که اشعار یشت‏ها موزون به وزن ضربی بوده‏اند اما در مقابل اشعار گاهان که سروده‏های خود زرتشت است بر وزن هجایی سروده شده‏اند. از وجود طبقه‏ای به نام طبقه شاعران در ایران باستان اطلاعی در دست نیست. آنچه که  به طورقطع می‌دانیم، تنها وجود طبقه‏ای به نام گوسانان در روزگار پارتیان وخنیاگران در زمان ساسانیان است که  شاعرـ نوازندگانی بودند که در کوچه و بازار اسباب شادی مردم و نیز درباریان را فراهم می‏کردند. آثار مکتوبی از آنان در دست نیست چرا که آنان ، فقط شاعر- نوازندگانی بوده‏اند که از شعر و موسیقی توأمان بهره می‏بردند.  در این پژوهش که داده‌ها از طریق تحقیقات کتابخانه‌ای به دست آمده،  به شناخت نخستین شاعران ایران خواهیم پرداخت. از میان آثار منظوم موجود، سرایندة  اندک آثاری، به طور یقین بر ما آشکار است مانند گاهان زرتشت یا سرودنامه‌های مانی. هدف از این پژوهش شناخت و کسب اطلاع از شعر و شاعران ایران  پیش از اسلام است  ولی شوربختانه در انتساب بسیاری از  آثار، تردید وجود دارد و نام سراینده  آنها  برما نا‏پیدا است مانند یشت‏ها. از این رو تنها راه  پیش رو برای شناختن شاعران این دوره آن است که نام افرادی که آثار منظوم بدانها منسوب است را ذکر کنیم  که در این میان، میزان اطمینان ما از این انتسابِ ناگزیر، گاه بسیار زیاد است همچون انتساب گاهان به زرتشت و شاعر دانستن وی و گاه میزان اطمینان ما بسیار اندک است مانند شاعر دانستن داریوش هخامنشی به سبب شعر دانستن بخشی از کتیبه بیستون، چرا که بر ما آشکار نیست که آیا داریوش تنها فرمان نوشتن چنین کتیبه‏ای را داده است یا اینکه وی متن کتیبه را نیز خود فرموده است.  در برخی موارد هم اطلاعات ما تنها در حد ذکر نام اثر ادبی است که نویسنده یا سرایندة آن نا معلوم است. شرق‏شناسان و دانشمندان بسیاری دربارة  شعر در ایران باستان به تحقیق و مطالعه پرداخته‏اند و مقالات و رسالات گوناگونی در این باره نوشته‏اند، همچون لازار، بنونیست، هنینگ ، گِلدنر ، بویس، محمد تقی بهار، محسن ابوالقاسمی و ابوالقاسم اسماعیل پور.