فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سوانح پرتوی مختلف، تخمین صحیح میزان پرتوگیری افراد پرتو‌دیده از اهمیت خاصی برخوردار بوده و از عوامل اصلی مؤثر در تصمیم‌گیری‌های پزشکی و درمان مصدومین پرتوی است. هدف دزیمتری بیولوژیکی، تخمین میزان پرتوگیری افراد به ‌کمک بررسی تغییرات کمّی و قابل‌اندازه‌گیری صدمات پرتوی در سیستم‌های بیولوژیک به دنبال پرتوگیری است. روش آنالیز متافاز، متداول‌ترین روش سیتوژنتیکی برای تخمین بیولوژیکی میزان پرتوگیری افراد است. در این روش، تعداد آسیب‌های ناپایدار کروموزومی دی‌سانتریک ‌شمارش‌شده ‌در کشت لنفوسیت‌های خون محیطی، مقدار دز جذب‌شده‌ را توصیف‌ نموده و معیاری برای تخمین میزان پرتوگیری فرد است. با وجود بهبود روش‌ها و اتخاذ برنامه‌های‌ آماری ‌مشابه ‌در بررسی ‌اطلاعات‌ در آزمایشگاه‌های بیودزیمتری مختلف‌، تفاوت‌ معنی‌داری ‌در بین ‌نتایج آزمایشگاه‌های بیودزیمتری ملاحظه می‌شود و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیشنهاد می‌کند که ‌هر آزمایشگاه‌،‌ منحنی ‌دز - پاسخ ‌خود را تهیه و استفاده کند. برای تهیه منحنی دز-پاسخ در آزمایشگاه بیودزیمتری مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور، پس از تهیه نمونه خون کامل از 5 داوطلب (سه مرد و دو زن) در محدوده سنی 35 تا 45 سال، نمونه‌ها با دزهای مختلف 1/0، 25/0، 5/0، 75/0، 1، 2، 3 و 4 گری پرتو گاما (ساطع‌شده از چشمه کبالت 60) پرتودهی شدند. پس از جداسازی و کشت لنفوسیت‌ها، سلول‌ها در ساعت 45 با کلسمید تیمار شده و در ساعت 48 محصول برداری شدند. پس از کدگذاری و رنگ‌آمیزی سلول‌ها، مطالعات میکروسکوپی اسلایدها انجام شده و تعداد بیراهی‌های کروموزومی دی‌سانتریک در گستره‌های متافازی مورد بررسی ثبت شد. پس از تعیین تعداد بیراهی‌ها در دزهای مختلف و با استفاده از نرم‌افزار Dose Estimate، ارتباط میان تعداد بیراهی‌های ناپایدار کروموزومی با مقدار دز پرتو استخراج و منحنی استاندارد دز-پاسخ تهیه شد. برای تأیید کارایی منحنی رسم شده، از دو نمونه پرتو‌دیده با دزهای نامعلوم استفاده شد و مقایسه نتایج دزیمتری بیولوژیکی استخراج شده از منحنی با دزهای فیزیکی، صحت دز بیولوژیکی را تأیید نمود.