بازسازی ناهمواری سطح یک سکه رومی باستانی با استفاده از آَشکارساز رانش سیلیکونی چهار-قسمتی پرتوهای ایکس مشخصه
نویسندگان
1 دانشکده فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، اصفهان، ایران
2 دانشکده فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، اصفهان، ایران
3 گروه فیزیک، دانشگاه ملایر، ملایر، همدان، ایران
doi
10.22052/rsm.2025.255723.1082چکیده
اطلاعات سهبعدی سطوح مواد جهت انجام آنالیزها با استفاده از روشهای القای متمرکز یون یا فوتون، چالش مهمی در علم مواد محسوب میشود که در زمینههای مختلف کاربرد دارد. تابشهای یونساز، مانند پروتونها، ذرات آلفا و الکترونها، با برهمکنشهای خود در ماده، منجر به تولید پرتوهای ایکس مشخصه میشوند که این پرتوها برای تحلیل ترکیب عنصری مواد اهمیت ویژهای دارند. ناهمواری سطح تا حد زیادی بر دقت تحلیلها تأثیر میگذارد، بنابراین بازسازی آن از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مطالعه با استفاده از یک آشکارساز چند-قسمتی در روش میکروپیکسی، به بازسازی ناهمواری سطح یک سکه باستانی رومی مربوط به قرن چهارم میلادی پرداخته شده است. برای تعیین ترکیب عنصری سکه از روشهای انتشار پرتو ایکس ناشی از ذرات (PIXE) و تحلیل فلورسانس پرتو ایکس (XRF) استفاده شد. همچنین با استفاده از آشکارساز رانش سیلیکون حلقوی چهار قسمتی و در نظر گرفتن مجموعهای از تصاویر دوتایی به دست آمده توسط قسمتهای متعامد آشکارساز ابتدا مؤلفههای گرادیان ناهمواری سطح استخراج شد و سپس بازسازی توپوگرافی سطح با انتگرالگیری عددی از مؤلفههای گرادیان در دو بعد انجام شد. نتایج حاصل از این مطالعه در بازسازی ناهمواری سطح براساس عناصر تشکیلدهنده آن نشان میدهد که این یافتهها میتوانند در مطالعات باستانشناسی و تحلیل اشیاء تاریخی نقش به سزایی ایفا کنند و به محققان کمک کنند تا با دقت بیشتری ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آثار باستانی را بررسی کنند.
