طراحی ژنراتور فرآیندی 166Dy/166Ho به منظور تولید 166Ho به صورت حامل آزاد (CF)
نویسندگان
1 پژوهشکده کاربرد پرتوها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران
2 پژوهشکده چرخه سوخت هستهای، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران
doi
10.22052/rsm.2025.255625.1081چکیده
رادیونوکلید 166Ho،بهسبب ویژگیهای مطلوب همچون نیمهعمر کوتاه (8/26 ساعت)، گسیل ذرات بتا با انرژی میانگین keV 7/665، گسیل ذرات گاما با انرژی مناسب (keV80) جهت تصویربرداری و امکان تولید بالا با استفاده از یک راکتور با شار متوسط، در پزشکی هستهای مورد توجه قرار گرفتهاست. 166Ho را میتوان از طریق دو واکنش مستقیم (165Ho(n,γ)166Ho) و غیرمستقیم (166Ho 164Dy(2n,γ)166Dy(β-)) بدست آورد. همچنین این رادیونوکلید را میتوان به دو صورت ژنراتور رادیونوکلیدی درونتنی و همچنین فرآیندی مورد استفاده قرار داد. هدف از این تحقیق، ساخت ژنراتور فرآیندی 166Dy/166Ho از طریق جداسازی رادیوشیمیایی بهمنظور تولید 166Ho از روش بمباران نوترونی دیسپرسیوم در راکتور تحقیقاتی تهران، و در نهایت کنترلکیفی محصول تولیدی است. در این مطالعه، بهمنظور تولید رادیونوکلید 166Ho، ابتدا 166Dy از طریق پرتودهی دیسپرسیوم-164 غنیشده با نوترون حرارتی و طیبرهمکنش 164Dy(n,γ)165Dy(n,γ)166Dy تولید گردید و پس از آن بهمنظور جداسازی با استفاده از روش کروماتوگرافی استخراجی، در ستون پرشده با Ln رزین حاوی استخراج گر 2-اتیل هگزیل 2-اتیل هگزیل فسفونیک اسید(HEH[EHP]) ، بارگذاری گردید. رادیونوکلید 166Ho در یک فرآیند سه مرحلهای از ستون دوشیده میگردد. زمان بهینه دوشیدن ژنراتور 166Dy/166Ho برابر با 5/2 روز میباشد. بهره جداسازی میانگین 83% حاصل شده است. خلوص رادیونوکلیدی نمونه 166Ho تولید شده، با استفاده از آنالیز نمونه بهوسیله آشکارساز نیمهرسانای ژرمانیومی تعیین گردید. نتایج بهدست آمده نشان داد محصول نهایی 166Ho، با خلوص رادیونوکلیدی بالای 99% و میزان اکتیویته mCi 95/40 و اکتیویته ویژه Ci/mg 100 قابل دستیابی است و نشت دیسپرسیوم در نمونه نهایی ناچیز (کمتر از µCi 2/0 به ازای هر میلی کوری 166Ho)، است.