طراحی ژنراتور فرآیندی 166Dy/166Ho به منظور تولید 166Ho به صورت حامل آزاد (CF)

نویسندگان

1 پژوهشکده کاربرد پرتوها، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، تهران، ایران

2 پژوهشکده چرخه سوخت هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، تهران، ایران

doi
10.22052/rsm.2025.255625.1081
چکیده

رادیونوکلید 166Ho،‌به‌سبب ویژگی‌های مطلوب همچون نیمه‌عمر کوتاه (8/26 ساعت)، گسیل ذرات بتا با انرژی میانگین keV 7/665، گسیل ذرات گاما با انرژی مناسب (keV80) جهت تصویربرداری و امکان تولید بالا با استفاده از یک راکتور با شار متوسط، در پزشکی هسته‌ای مورد توجه قرار گرفته‌است. 166Ho را می‌توان از طریق دو واکنش مستقیم (165Ho(n,γ)166Ho) و غیرمستقیم (166Ho 164Dy(2n,γ)166Dy(β-)) بدست آورد. همچنین این رادیونوکلید را می‌توان به دو صورت ژنراتور رادیونوکلیدی درون‌تنی و همچنین فرآیندی مورد استفاده قرار داد. هدف از این تحقیق، ساخت ژنراتور فرآیندی 166Dy/166Ho از طریق جداسازی رادیوشیمیایی به‌منظور تولید 166Ho از ‌روش بمباران نوترونی دیسپرسیوم در راکتور تحقیقاتی تهران، و در نهایت کنترل‌کیفی محصول تولیدی است. در این مطالعه، به‌منظور تولید رادیونوکلید 166Ho، ابتدا 166Dy از طریق پرتودهی دیسپرسیوم-164 غنی‌شده با نوترون حرارتی و طی‌برهم‌کنش 164Dy(n,γ)165Dy(n,γ)166Dy تولید گردید و پس از آن به‌منظور جداسازی با استفاده از روش کروماتوگرافی استخراجی، در ستون پرشده با Ln رزین حاوی استخراج گر 2-اتیل هگزیل 2-اتیل هگزیل فسفونیک اسید(HEH[EHP]) ، بارگذاری گردید. رادیونوکلید 166Ho در یک فرآیند سه مرحله‌ای از ستون دوشیده می‌گردد. زمان بهینه دوشیدن ژنراتور 166Dy/166Ho برابر با 5/2 روز می‌باشد. بهره جداسازی میانگین 83% حاصل شده است. خلوص رادیونوکلیدی نمونه 166Ho تولید شده، با استفاده از آنالیز نمونه به‎‌وسیله آشکارساز نیمه‌رسانای ژرمانیومی تعیین گردید. نتایج به‌دست آمده نشان داد محصول نهایی 166Ho، با خلوص رادیونوکلیدی بالای 99% و میزان اکتیویته mCi 95/40 و اکتیویته ویژه Ci/mg 100 قابل دستیابی است و نشت دیسپرسیوم در نمونه نهایی ناچیز (کمتر از µCi 2/0 به ازای هر میلی کوری 166Ho)، است.