فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تکّه‎تکّه شدن و انزوای زیستگاه‎ها به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای تنوّع زیستی، خطر انقراض محلّی گونه‎ها را به خاطر عوامل درون‎آمیزی و حوادث تصادفی جمعیّت‎شناختی افزایش می‎دهد. این امر، توانایی جابه‌‌جایی جمعیّت‎ها را نیز در پاسخ به آشفتگی‎های زیستگاهی محدود می‎کند. با ایجاد یا حفاظت از مسیرهای ارتباطی بین هسته‌های طبیعی، می‌‌توان اثرات منفی تکّه‌تکّه شدن زیستگاه را کاهش داد. در این مطالعه، با به‌کارگیری معیارهای زیستی و تهدید - ‎فرصت‎ها و بر اساس هم‌آرایی گروه‎های مختلف ذی‎نفع در تصمیمات حفاظت محیط‎زیست، مسیرهای ارتباطی بالقوّة تنوّع زیستی در استان آذربایجان شرقی اولویّت‎بندی شدند. برای مسیر با بالاترین اولویّت ارتباطی، گونه‎های حسّاس به تخریب و تکّه‎تکّه شدن زیستگاه از نظر کارشناسان ادارة کلّ حفاظت محیط‎زیست مشخّص گردید. مدل‎سازی مطلوبیت زیستگاهی برای گونه‎های مار (جنس‎های وایپر و کلوبر)، پلنگ، سیاه‎گوش، کل و بز و قوچ و میش با کمک چهار مدل آماری جی.ال.ام.، ام.آی.آر.اس.، مکسنت و آر.اف. و استفاده از داده‎های حضور گونه‎ها صورت گرفت. اگرچه صحّت پیش‎یابی تمامی چهار مدل در مورد پلنگ و کل و بز خوب بود ولی در مورد قوچ و میش مدل‌های مکسنت و آر.اف. و برای سیاه‎گوش نیز تنها مدل آر.اف. صحّت پیش‎یابی خوبی نشان دادند. در مورد گونه‎های مار، هیچ مدلی از صحّت پیش‎یابی خوبی برخوردار نبود (آی.یو.سی. < 7/0). با واردسازی نتایج این چهار مدل در یک مدل اجماعی، نقشه‎های مطلوبیت زیستگاهی گونه‎ها تهیّه گردید. با کمک نقشه‎های مطلوبیت زیستگاهی به دست آمده و به‌کارگیری بستة جانبی طرّاحی کریدور در محیط آرک.جی.آی.اس.، طرّاحی کریدور مناسب از دیدگاه گونه‎های انتخاب‌شده صورت گرفت. بر اساس نتیجة به دست آمده، لزوم ایجاد کریدورهای ارتباطی بین پناهگاه حیات وحش کیامکی و منطقة ‎حفاظت‎شدة مراکان در اولویّت اوّل استانی و منطقة حفاظت‎شدة دیزمار و پناهگاه‎ حیات وحش کیامکی در اولویّت بعدی قرار دارد. محلّ تعیین‎شدة کریدور بین پناهگاه حیات وحش کیامکی و منطقة حفاظت‎شدة مراکان با مشاهده‎های میدانی جابه‌جایی تنوّع زیستی هم‌خوانی نزدیکی را نشان داد.