شناسایی بسترهای گرایش به اعتیاد در استان لرستان (با تأکید بر رویکرد سنخ‌شناسی کیفی)

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آیت‌الله بروجردی (ره)، بروجرد

doi
10.22059/jisr.2021.315217.1159
چکیده

پژوهش حاضر با هدف کشف بسترهای گرایش به اعتیاد در استان لرستان به روش تحلیل تماتیک انجام گرفته است. جامعۀ مورد مطالعه، معتادان و خانواده‌های آن‌ها هستند که از میان آن‌ها به روش نمونه‌گیری هدفمند، 64 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. روش گردآوری داده‌ها، مصاحبۀ عمیق است و متن مصاحبه‌ها به‌وسیلۀ نرم‌افزار NVivo8 کدگذاری شده است. یافته‌های تحقیق نشان داد افراد در اثر دو گروه مکانیسم به اعتیاد گرایش یافته‌اند: 1. مکانیسم‌های سوق‌دهنده (متغیرهای زمینه‌ای فردی، متغیرهای زمینه‌ای خانوادۀ پدری، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، وجود الگوی آلوده، درد جسمی و روحی، ناکامی عشقی، تحصیلی، شغلی و مالی، ناآگاهی و ضعف جامعه‌پذیری، ضعف پیوند والدین ـ فرزندان، جدایی شامل غربت، طلاق خود/والدین و مرگ عزیزان، نداشتن پایبندی به هنجارها، ناکارآمدی قوانین حقوقی) و 2. مکانیسم‌های جذب‌کننده (دسترسی به مواد مخدر، کامیابی جسمی، جنسی و روحی، کنجکاوی، سرگرمی و خوداثباتی). نتیجۀ تحقیق بیانگر آن است که به‌منظور پیشگیری از اعتیاد باید به‌موازات تضعیف و حذف مکانیسم‌های سوق‌دهنده، به تقویت و تأمین مکانیسم‌های جذب‌کننده در حیطۀ جاذبه‌های سالم پرداخت.