ارزیابی گلسنگ‌ها به عنوان شاخص زیستی تشخیص بریلیم-7 تولیدشده از پرتوهای کیهانی

نویسندگان

1 پژوهشکده چرخه سوخت هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی، تهران، ایران

2 پژوهشکده چرخه سوخت هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی، تهران، ایران

3 پژوهشکده چرخه سوخت هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی، تهران، ایران

doi
10.22052/rsm.2024.254867.1061
چکیده

یکی از نگرانی‌ها و دغدغه‌های دائمی در موضوع حفظ سلامت عموم، وجود عناصر رادیواکتیو و پرتوزا (پرتوزای طبیعی و پرتوزای مصنوعی) در محیط زیست و به طبع آن در مواد غذایی انسان و دام است. یکی از این مواد پرتوزای طبیعی با منشأ کیهانی بریلیم-7 است که از برهمکنش پرتوهای کیهانی با هسته‌های نیتروژن و اکسیژن موجود در اتمسفر زمین تولید می‌شود. شاخص‌های زیستی موجوداتی زنده، مانند گیاهان هستند که آلودگی‌های زیستی مانند مواد رادیواکتیو و پرتوزا را به ‌خود جذب کرده و امکان تشخیص آن آلودگی را دارا هستند. هدف از این تحقیق، ارزیابی گلسنگ به‌عنوان یک شاخص زیستی برای تشخیص بریلیم-7 کیهان‌زاد است. بدین منظور با استفاده از روش طیف‌سنجی گاما مجهز به آشکارساز HPGe، میزان هستۀ پرتوزا بریلیم-7 کیهان‌زاد در 15 گلسنگ مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. نتایج اندازه‌گیری‌ها نشان دادند که اکتیویته هستۀ پرتوزا بریلیم-7 در نمونه‌ها، در بازه 6/42 تا 5/96 بکرل و با میانگین 9/68 بکرل است. از نتایج می‌توان نتیجه گرفت که گلسنگ، ویژگی‌های یک شاخص زیستی برای ردیابی بریلیم-7 را داشته و برای پایش عناصر رادیواکتیو در محیط زیست می‌توان از آن استفاده کرد.