شناخت عوامل اقتصادی – اجتماعی اثرگذار بر تمایل شالیکاران شهرستان شوشتر به کشت برنج ارگانیک
نویسندگان
1 استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.
3 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.
doi
10.22124/cr.2025.29284.1845چکیده
مقدمه: تولید برنج ارگانیک با حذف سموم شیمیایی و کودهای مصنوعی به بهبود سلامت انسان کمک میکند و خطرات ناشی از استفاده این مواد مضر را کاهش میدهد. همچنین، کشاورزی ارگانیک با کاهش آلودگی خاک و آب و حفظ تنوع زیستی میتواند نقش موثری در حفاظت از محیط زیست ایفا کند. تحقیقات در این حوزه میتواند آگاهی عمومی را نسبت به مزیتهای محصولات ارگانیک افزایش دهد و مردم جامعه را به مصرف بیشتر محصولات ارگانیک تشویق کند و به این ترتیب، تأثیرات گستردهای در ارتقای کیفیت زندگی انسان و محیط زیست داشته باشد. علاوه بر این، توسعه کشاورزی ارگانیک کمک فراوانی به بهبود وضعیت اقتصادی کشاورزان، کاهش وابستگی به نهادههای شیمیایی و تقویت پایداری کشاورزی میکند. هدف از اجرای پژوهش حاضر نیز شناسایی مهمترین عاملهای فردی، اقتصادی و اجتماعی اثرگذار بر تمایل شالیکاران به کشت برنج ارگانیک بود.مواد و روشها: جامعه آماری مطالعه شده در این پژوهش شامل کلیه شالیکاران شهرستان شوشتر در استان خوزستان بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، تعداد 388 نفر تعیین شد و نمونهها با استفاده از روش نمونهگیری طبقاتی با انتساب متناسب برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شد. تجزیه و تحلیل دادهها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرمافزار SPSS انجام شد.یافتههای تحقیق: نتایج این مطالعه نشان داد که بین متغیرهای تحصیلات، هنجارهای اجتماعی، نگرانی محیط زیستی، مسئولیتپذیری اجتماعی، سرمایه اجتماعی، نگرش محیط زیستی و حمایت و تسهیلات دولتی ارتباط مثبت و معنیداری وجود داشت. نتایج مقایسه میانگینها نیز نشان داد که بین میزان تمایل شالیکاران بر اساس متغیر عضویت در تشکلها تفاوت معنیداری وجود داشت، به این معنی که شالیکارانی که در تشکلها عضو بودند، تمایل بیشتری به کشت برنج ارگانیک داشتند. علاوه بر این، نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که سه عامل نگرش زیست- محیطی، سرمایه اجتماعی و هنجارهای اخلاقی دارای اثر مثبت و معنیداری بر تمایل شالیکاران شهرستان شوشتر نسبت به کشت برنج ارگانیک بودند. این سه متغیر در مجموع 7/56 درصد از واریانس یا تغییرات مربوط به تمایل شالیکاران به کشت برنج ارگانیک را توصیف کردند.نتیجهگیری: در این پژوهش، عوامل فردی، اقتصادی و اجتماعی اثرگذار بر تمایل شالیکاران نسبت به کشت برنج ارگانیک مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سه عامل نگرش زیست- محیطی، سرمایه اجتماعی و هنجارهای اخلاقی، بیشترین اثرگذاری را بر تمایل شالیکاران به کشت برنج ارگانیک داشتند. بنابراین، با توجه به نتایج این مطالعه، بهنظر میرسد بتوان با برنامهریزی و بهبود شرایط این سه عامل، شالیکاران شهرستان شوشتر را نسبت به کشت برنج ارگانیک تشویق و در افزایش تولید برنج ارگانیک موفق شد.
