منشأیابی ریزگردها با استفاده از تصاویر سنجندة AVHRR ماهوارة NOAA (مطالعة موردی: جنوب غرب ایران)
نویسندگان
1 استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد سنجش از دور و سیستم اطّلاعات جغرافیایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
چکیده
طوفان ریزگرد یکی از مهمترین چالشهای منطقه غرب آسیا محسوب میشود که در دهههای اخیر به دلایل متعدّد از جمله خشکسالی، شدّت بیشتری یافتهاند. این طوفانها حجم عظیمی از ذرات خاک را جابهجا کرده و باعث آسیبهای شدید اقتصادی، اجتماعی و سلامت میشوند. نتایج تحقیقات نشان میدهد که طوفانهای ریزگرد میتوانند از مهمترین مخاطرات اقلیمی کشور محسوب شوند. شناسایی منابع و کانونهای برداشت ریزگردهای واقع در مرزهای جنوب غرب کشور، هدف اصلی این پژوهش را دربر میگیرد. بدین منظور، با بهره گرفتن از تصاویر سنجندة AVHRR ماهواره نوآ اقدام به شناسایی مناطق منشأ تولید ریزگردها گردیده است. در این راستا با استفاده از دادههای هواشناسی سطح زمین که مربوط به کدهای پدیدة ریزگردها هستند، 24 تصویر AVHRR از بین کلّیّة تصاویر تهیّهشده انتخاب گردیدند و با استفاده از الگوریتمهای معروف آشکارسازی ریزگردها شامل اختلاف دمای روشنایی در باندهای مادون قرمز حرارتی و همچنین ترکیب رنگ کاذب، اقدام به آشکارسازی ریزگردها گردید. از تصاویر بارزسازیشده در مجموع 62 نقطة منشأ در جنوب غرب کشور استخراج گردید که با استفاده از توزیع تراکم نقاط به دست آمده در محیط GIS، سه منطقة مکرّر در تولید ریزگردها در جنوب غرب کشور معرّفی گردید که شامل غرب ایلام و مرز این استان با عراق، تلاقی مرزهای جنوبی ایلام، شمال خوزستان و عراق و نواحی اطراف تالاب هورالعظیم میشوند.