برآورد دز موثر در تابش‌گیری‌های ناشی از حوادث رادیوگرافی صنعتی

نویسندگان

1 دانشکده علوم، گروه فیزیک، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشکده علوم، گروه فیزیک، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22052/rsm.2024.254634.1055
چکیده

برآورد سریع توزیع دز در قربانیان حوادث رادیوگرافی صنعتی، حائز اهمیت است. به این منظور، در اختیار داشتن کتابخانه­‌ای از داده­‌های دز مؤثر و دز جذبی برای استفاده در شرایط بحرانی، می­تواند مؤثر واقع شود. در این مطالعه دز مؤثر کل بدن، برای دو چشمه پرکاربرد در رادیوگرافی صنعتی Ir192 و Co60 با استفاده از کد مونت کارلوی MCNPX و فانتوم وکسل مرد بزرگسال ICRP برآورد شده است. شبیه‌سازی‌­ها در 4 هندسه تابشی قدامی-خلفی،خلفی-قدامی، راست و چپ جانبی و 5 ارتفاع مختلف چشمه شامل؛ کف زمین، وسط ران پا، انتهای تنه، وسط تنه و بالای تنه در نزدیکی گردن­ صورت گرفته است. نتایج این مطالعه نشان می‌­دهد که دز مؤثر در تمامی ارتفاع‌­ها به‌جز در کف زمین از فاصله cm100 به بعد مستقل از ارتفاع چشمه و تقریباً  یکسان است­. بیشترین و کمترین مقدار دز مؤثر، به‌ترتیب مربوط به هندسه تابشی قدامی-خلفی و راست جانبی است. مقدار دز مؤثر در ارتفاع وسط تنه در هندسه قدامی-خلفی و در فاصله cm 5/0 در مقایسه با ارتفاع وسط ران پا و کف زمین به‌ترتیب 5 و 200 برابر بیشتر برای هر دو چشمه Ir192 و Co60 است. با استفاده از داده‌­های به‌دست آمده در این مطالعه، دز مؤثر قربانی حادثه 1996 گیلان mSv 200 به‌دست آمد. نتایج به‌دست آمده در این مطالعه، با داده‌­های گزارش شده در ICRP  مقایسه و دلایل اختلاف بررسی شده است.