تأثیر همزمان کیفیت خواب، سلامت روان و عملکرد شناختی برتعادل پویا دربزرگسالان

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه دامغان

2 استادیار گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان،

3 استادیار گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهیدمدنی آدربایجان

doi
10.22034/mmbj.2026.67150.1178
چکیده

هدف این پژوهش بررسی تأثیر همزمان کیفیت خواب، سلامت روان و عملکرد شناختی بر تعادل پویا در بزرگسالان بود. در این مطالعه، ۸3 نفر (۵2 مرد و ۳۱ زن) با میانگین سنی ۷۰/۴۴ سال شرکت کردند. کیفیت خواب با پرسشنامه پیتسبورگ (PSQI)، سلامت روان با پرسشنامه GHQ-28 و عملکرد شناختی با آزمون استروپ ارزیابی شد. تعادل پویا نیز با دستگاه تعادل‌سنج پویای ایرانی سنجیده شد. تحلیل همبستگی پیرسون نشان داد که تعادل پویا به طور معناداری با کیفیت خواب، سلامت روان و عملکرد شناختی در هر دو گروه مردان و زنان ارتباط دارد. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که در مردان، سلامت روان، کیفیت خواب و عملکرد شناختی همگی پیش‌بینی‌کننده‌های معنادار تعادل پویا بودند، در حالی که در زنان، سلامت روان و عملکرد شناختی نقش معناداری داشتند و کیفیت خواب پیش‌بینی‌کننده معناداری نبود. در مجموع، این سه متغیر بیش از ۵۰٪ از واریانس تعادل پویا را در هر دو جنس تبیین کردند. یافته‌ها نشان داد سلامت روان قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده تعادل پویا بود. همچنین تفاوت‌های جنسیتی در الگوهای ارتباط مشاهده شد، به طوری که کیفیت خواب نقش بیشتری در تعادل مردان نسبت به زنان ایفا کرد. این نتایج بر اهمیت در نظر گرفتن رویکرد چندعاملی برای بهبود تعادل، از جمله تقویت کیفیت خواب، ارتقای سلامت روان و بهبود عملکرد شناختی تأکید دارد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در طراحی برنامه‌های توانبخشی و ارتقای سلامت افراد میانسال به کار رود. با توجه به اهمیت تعادل پویا در فعالیت‌های روزمره بررسی هم‌زمان این سه عامل می‌تواند رویکرد مؤثرتری برای بهبود تعادل فراهم کند.