دانش ارتباطات و چالش هویت

نویسندگان

1 استادیار گروه انسان‌‌شناسی دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)

doi
10.30497/rc.2011.1411
چکیده

با گذشت بیش از نیم قرن از شروع مطالعات ارتباطی نوین، این دانش کماکان با چالش‌ها و مسائل هویتی روبه‌روست. چالش‌هایی که به‌دلیل سیالیت بسیار زیاد رشته در دوره‌های تاریخی مختلف در چارچوب‌ها و ادبیات متفاوتی بازتولید شده است. مطالعه نظام‌مند این چالش‌ها و فراهم آوردن چارچوب‌های نظری لازم برای پاسخ به آن‌ها اهمیتی حیاتی برای رشته ارتباطات دارد؛ درحالی‌که چنین چارچوب‌هایی هنوز شکل نگرفته و این سؤالات کمتر مورد توجه بوده است. مقاله حاضر پس از بررسی دقیق ضرورت‌های پرداختن به مسائل هویتی مربوط به رشته ارتباطات و نیز دشواری‌های چنین تحلیل‌هایی، دو موضوع تمامیت‌خواهی علمی – به معنای گستردگی بیش از اندازه حوزه موضوعی ارتباطات- و رشد رشته – مختصات رشد فزاینده رشته و تبعات آن- را به‌عنوان موضوعات محوری هویتی برای رشته ارتباطات مورد بحث قرار می‌دهد. نهایتاً تاریخ‌نگاری دانش ارتباطات (به‌عنوان یکی از اجزای اصلی هویت هر رشته دانشگاهی) مورد تمرکز قرار گرفته و جریان‌های اصلی آن مشخص می‌گردد. دستاورد این مطالعه، مورد توجه قرار گرفتن هویت ارتباطات به‌عنوان یک رشته دانشگاهی و روشن شدن مسائل اساسی هویتی چالش‌برانگیز آن است.