فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: بیماری سوختگی غلاف برگ برنج ناشی از قارچ Rhizoctonia solani Kühn (گروه آناستوموزی AG-1 IA) بیماری مهم برنج از لحاظ اقتصادی در دنیا است که به‌طور چشم‌گیری عملکرد برنج و کیفیت بذر را کاهش می‌دهد. در حال حاضر مهم‌ترین راه مدیریت بیماری سوختگی غلاف برگ برنج، بهره‌گیری از روش‌های زراعی و کاربرد قارچ‌کش‌ها در مزرعه است. از جمله روش‌های زراعی مؤثر در مدیریت این بیماری، مصرف بهینه و مناسب کودهای شیمیایی است. کود سیلیکات پتاسیم یکی از کودهای شیمیایی مؤثر و مفید در کنترل و کاهش بیماری سوختگی غلاف برنج است. مصرف این عنصر به‌ویژه در خاک‌های فقیر یا خاک‌های حاوی مقادیر ناکافی عناصر، می‌تواند در کنترل بیماری سوختگی غلاف مؤثر باشد. هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر محلول‌پاشی کود سیلیکات پتاسیم بر کنترل بیماری سوختگی غلاف و عملکرد محصول تحت شرایط مزرعه‌ای بود.مواد و روش‌ها: جدایه بیمارگر Rhizoctonia solani AG-1 IA روی مخلوط پوسته و بذر برنج تکثیر و به‌عنوان مایه تلقیح استفاده شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 1400 و 1401 در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا شد. فاکتور اول، غلظت‌های مختلف محلول‌پاشی در پنج سطح شامل محلول‌پاشی کود سیلیکات پتاسیم به میزان صفر (شاهد)، یک، دو و سه کیلوگرم در هکتار و محلول‌پاشی قارچ‌کش پروپیکونازول به میزان یک لیتر در هکتار و فاکتور دوم، تعداد دفعات محلول‌پاشی در دو سطح شامل یک‌مرحله‌ای (آغاز مرحله پنجه‌زنی) و دومرحله‌ای (آغاز مراحل پنجه‌زنی و آبستنی) بود. صفات اندازه‌گیری شده شامل شدت و میزان وقوع بیماری و عملکرد دانه بود. تجزیه واریانس داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون توکی در سطح احتمال پنج درصد انجام شد.یافته‌های تحقیق: نتایج به‌دست آمده از تحقیق حاضر نشان داد که استفاده از کود سیلیکات پتاسیم به میزان دو کیلوگرم در هکتار در مزرعه سبب کاهش بیماری سوختگی غلاف برگ برنج شد. نتایج نشان داد که در شرایط کاربرد کود سیلیکات پتاسیم، شدت بیماری سوختگی غلاف در سال‌های اول و دوم آزمایش به‌ترتیب 13.00 و 12.47 درصد و میزان وقوع بیماری به‌ترتیب 14.12 و 13.90 درصد بود، در حالی‌که با مصرف قارچ‌کش پروپیکونازول، شدت بیماری در سال‌های اول و دوم به‌ترتیب 11.21 و 10.77 درصد و میزان وقوع بیماری به‌ترتیب 10.97 و 10.60 درصد بود. در مقابل در تیمار شاهد، شدت بیماری در سال‌های اول و دوم به‌ترتیب 15.85 و 16.02 درصد و میزان وقوع بیماری به‌ترتیب 20.63 و 20.80 درصد اندازه‌گیری شد. اگرچه تأثیر کود سیلیکات پتاسیم در کاهش توسعه بیماری (شدت و میزان وقوع بیماری) کم‌تر از اثر کاهش‌دهندگی قارچ‌کش پروپیکونازول بود، اما نسبت به تیمار شاهد اثر بازدارندگی مناسب و قابل‌توجهی در توسعه بیماری داشت. به این ترتیب، در زمین‌هایی که در سال قبل، ارقام حساس به بیماری سوختگی غلاف کشت شده و یا بیماری با شدت زیاد مشاهده شده باشد و مزرعه مستعد آلودگی به بیماری سوختگی غلاف برگ برنج باشد، می‌توان استفاده از کود سیلیکات پتاسیم همراه با قارچ‌کش پروپیکونازول را جهت کنترل بیماری توصیه کرد.نتیجه‌گیری: نتایج به‌دست آمده از این مطالعه نشان داد که استفاده از کود سیلیکات پتاسیم به میزان دو کیلوگرم در هکتار در یک مرحله و در زمان آغاز پنجه‌زنی برنج سبب کاهش توسعه بیماری سوختگی غلاف شد. علاوه بر این، تفاوت معنی‌داری در کاهش شدت و وقوع بیماری بین میزان بیش‌تر کود سیلیکات پتاسیم بررسی شده در این آزمایش (سه کیلوگرم در هکتار) با میزان توصیه شده توسط شرکت سازنده (دو کیلوگرم در هکتار) و همچنین استفاده از کود بین یک (آغاز پنجه‌زنی) و دو مرحله از رشد گیاه (آغاز پنجه‌زنی و آبستنی) مشاهده نشد؛ بنابراین، استفاده از غلظت کم‌تر کود سیلیکات پتاسیم (دو کیلوگرم در هکتار) در یک مرحله رشدی (آغاز پنجه‌زنی) به‌منظور کاهش بیماری سوختگی غلاف برگ برنج پیشنهاد می‌شود.