مطالعة تحوّلات ژئومورفولوژی بستر رودخانة هریرود و تأثیر آن بر مرز بین المللی
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد
2 - دانشجوی دکتری، دانشگاه فردوسی، مشهد
3 دانشجوی دکتری ، دانشگاه خوارزمی، تهران
4 دانشجوی دکتری، دانشگاه خوارزمی، تهران
doi
چکیده
با توجّه به روند پیچیدة جابهجایی بستر اصلی و فرسایش در رودخانة مرزی هریرود و اهمّیّت زیادی که تغییرات مورفولوژی این رودخانه در مسائل هیدروپلیتیکی دارد، نیاز به شناخت تغییرات مورفولوژی این رودخانه شدیداً احساس میگردد. در صورت پیشبینی روند تغییرات مورفولوژی کانالهای رودخانهای، راهکارهای بهتری را میتوان برای حلّ مشکلات ارائه داد. با کمّیسازی مئاندرهای این رودخانه از روی نقشهها و تصاویر زماندار گذشته و حال میتوان میزان جابهجاییهای بستر اصلی رودخانه را در دو جهت طولی و عرضی شناسایی نمود. روش تحقیق در این مقاله، به صورت تجربی – آزمایشگاهی بوده است و به شیوة استقرایی در حدّ فاصل سرخس تا سه مرزی تایباد در مسیر هریرود انجام شده است این کمّیسازی با بهرهگیری از GIS ونرمافزار SPSS و برداشتهای میدانی صورت گرفته است. همچنین تأثیر متغیّرهای طبیعی همچون تکتونیک، میزان شیب، نوع سازند و دبی رودخانه، مورد سنجش قرار گرفت تا میزان تأثیر هرکدام از این پارامترها بر جابهجایی مئاندرها شناسایی گردد. هدف اصلی از این پژوهش، بررسی تغییرات مورفولوژیک بستر هریرود به عنوان یک رودخانة مرزی و بررسی علل و عوامل تأثیرگذار در این تغییرات بوده است. نهایتاً مشخّص گردید یک سری عوامل محیطی و آنتروپوژنی در جابهجاییهای صورتگرفته در بستر هریرود نقش داشته و اینکه جابهجاییها بیشتر به سمت ایران بوده است.
