شبیه‎سازی روابط بارش - رواناب حوضة آبریز کشکان در استان لرستان با روش SCS

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اقلیم‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

2 دانشیار اقلیم‎شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

3 استادیار آبخیزداری، دانشگاه لرستان، خرّم‌آباد

doi
چکیده

شبیه‌سازی بارش - رواناب در حوضه‌های آبریز، امکان برآورد دبی اوج و تحلیل روابط بین بارش و رواناب را به خوبی فراهم می‌آورد. به همین منظور، در این پژوهش روابط بارش – رواناب حوضة آبریز کشکان در استان لرستان با به کارگیری روش SCS که از طرف سازمان حفاظت خاک آمریکا ارائه شده است و مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS شبیه‌سازی شده است. حوضة آبریز کشکان پس از تقسیم به هفت زیرحوضه، مورد مطالعه قرار گرفت. داده‌های بارندگی و دبی روزانه برای هفت ایستگاه باران‌سنجی و هیدرومتری کاکا رضا، چولهول، افرینه، پلدختر، مادیانرود، سراب سیّد علی و چم انجیر در بازة زمانی 40 ساله از 1347 تا 1387 انتخاب و با لحاظ نمودن اطّلاعات پوشش گیاهی، خاک، کاربری اراضی و... بر اساس روش SCS مورد بررسی قرار گرفتند. تحلیل روابط بارش - رواناب محاسباتی توسّط مدل HEC-HMS به روش SCS و تحلیل روابط بارش - رواناب مشاهداتی توسّط روش رگرسیون انجام گرفت. نتایج بررسی نشان داد که مدل HEC-HMSروابط بارش - رواناب محاسباتی و روابط بارش - رواناب مشاهداتی را با دقّتی حدود 94% برآورد می‌کند که نشان‌دهندة توانایی بالای این مدل و روش SCS در تحلیل روابط بارش - رواناب حوضة آبریز کشکان است. در مرحلة واسنجی مدل نیز دبی حداکثر 6795 فوت بر مترمکعب و ارتفاع رواناب 57/6 اینچ برآوردسازی گردیده است که در مقایسه با مقادیر مشاهداتی (دبی حداکثر 5777 فوت مکعب بر ثانیه و ارتفاع رواناب 91/6 اینچ) بیش از 80% مشابهت نشان می‌دهد. خطای شبیه‌سازی پارامترها، یکسان نبوده ولی حداکثر 35% برآورد شده است. عملکرد مدل در مورد دو زیرحوضة خرم‌آباد و کشکان پایینی تطابق بیشتری نشان می‌دهد.