ارزیابی تأثیر عملیات مکانیکی آبخیزداری بر کاهش سیلاب (مطالعه موردی: حوضه آبخیز حاجیآباد)
نویسندگان
1 استادیار، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی، کرمانشاه
2 کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد
3 کارشناس ارشد منابع آب، دانشگاه رازی، کرمانشاه
doi
چکیده
افزایش رو به رشد تلفات منابع آبوخاک حوضههای آبخیز در چند دهة اخیر، در اثر بهرهبرداری غیر اصولی از منابع، شدّت فزایندهای یافته است. این موضوع موجب تشدید وقوع سیلابها، افزایش نرخ تولید رسوب و کاهش عمر مفید مخازن سدها گردیده است. این پژوهش که در حوضة آبخیز حاجیآباد واقع در استان کرمانشاه انجام گرفته، در پی ارزیابی تأثیر عملیات آبخیزداری بر روی میزان ذخیرة رواناب، کاهش سیلاب و سیلخیزی است. در ابتدا، بررسیهای صحرایی انجام شد و مشخّصات مکانیکی و فیزیکی سازههای احداثشده ثبت و تحلیل دادهها انجام گرفت. در مرحلة بعد با استفاده از مدل هک اچاماس و شبیهسازی سیلاب حوضه، اقدام به بررسی تأثیر سازهها در کنترل سیلاب و رواناب حوضة مورد مطالعه گردیده است. طبقبررسیهای انجامشده و بازدیدهای مکرّر میدانی، حوضة آبخیز حاجیآباد از نقطهنظر سیلخیزی کمسیلخیز بوده و اکثر روانابهای ایجادشده قبل از رسیدن به خروجی حوضه در زمین نفوذ میکنند. همچنین در پشت سازههای کنترل سیلاب احداثشده در حوضة آبخیز حاجیآباد (بند خاکی، خشکهچین و گابیون) هیچگونه انباشت رسوب دال بر ایجاد رواناب سطحی ملاحظه نگردید. این وضعیّت نشان میدهد که تعداد سازندهای احداثشده خیلی بیشتر از نیاز منطقه بوده است.
