تحلیل حوزه‌ها و روندهای پژوهشی در زنجیره تأمین دیجیتال

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت عملیات و فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده مسئول: amiri@atu.ac.ir

2 دانشیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی گرایش تولید و عملیات، گروه مدیریت عملیات و فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 استاد گروه مدیریت عملیات و فناوری اطلاعات ، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/ims.2025.86061.2621
چکیده

در سال‌های اخیر، تحولات دیجیتال تأثیر چشم‌گیری بر فرآیندهای زنجیره تأمین داشته‌اند و موجب گسترش دامنه تحقیقات در این زمینه شده‌ است. شناخت حوزه ها، موضوعات جدید و روند تحقیقاتی زمینه زنجیره تامین دیجیتال می تواند کمک شایانی به پژوهشگران این حوزه نماید. پژوهش حاضر به‌منظور شفاف‌سازی ساختار مفهومی زنجیره تأمین دیجیتال و شناسایی روندهای پژوهشی و حوزه‌های کلیدی مرتبط انجام شد. در این راستا، با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات مقالات علمی نمایه‌شده در پایگاه‌های معتبر گردآوری شدند. پس از غربالگری اولیه و اعمال معیارهای مشخص، مجموعه نهایی مشتمل بر مقالات منتخب استخراج گردید و سپس با استفاده از تحلیل کتاب‌سنجی و تکنیک‌هایی مانند تحلیل هم‌رخدادی و تحلیل زوج‌کتاب‌شناختی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که پژوهش‌ها در حوزه زنجیره تأمین دیجیتال به تدریج رشد یافته و تمرکز بر فناوری‌هایی همچون اینترنت اشیا، بلاک‌چین و هوش مصنوعی و همچنین مباحث مرتبط با پایداری، تاب‌آوری و همکاری دیجیتال افزایش یافته است. هشت خوشه مفهومی مشخص در این حوزه شناسایی گردید که نشان‌دهنده ابعاد فنی، عملیاتی، سازمانی و انسانی زنجیره تأمین دیجیتال بودند. نوآوری این پژوهش در ترکیب تحلیل کتاب‌سنجی با مرور نظام‌مند و بررسی ۴۲۵ مقاله، به شناسایی خوشه‌های مفهومی جدید و ارائه تصویری جامع‌تر از ابعاد فناورانه، سازمانی و انسانی زنجیره تأمین دیجیتال انجامیده است. در مجموع، نتایج این مطالعه ضمن ارائه درک بهتری از روندهای پژوهشی، چارچوبی جامع برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران و مدیران صنعت فراهم نمود تا جهت‌گیری‌های پژوهشی و کاربردی آینده خود را دقیق‌تر تنظیم نمایند.