فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کارکردهای مسجد را به گونه‌‌‌‌های مختلف عبادی، آموزشی، ارتباطی، اجتماعی، فرهنگی، تربیتی، معماری، هنری و مانند آن تقسیم کرده‌‌‌‌اند. کارکرد ارتباطی و فرهنگی مسجد هم به استناد متون دینی و هم به استناد تجربة تاریخی مسلمانان، در دو قالب کلی «فرهنگ‌‌‌‌سازی» و «انتقال اطلاعات» تجلی یافته است. این دو در خدمت یک هدف والای دینی، یعنی تعالی فردی و اجتماعی است. اگر از منظر توسعه به این تعالی بنگریم، درمی‌‌‌‌یابیم که اسلام توسعة پایدار را در پیوند با دو مؤلفة اصلی «نگاه همه‌‌‌‌جانبه به انسان و ابعاد وجودی او» و «محدود ندانستن زندگی انسان به حیات دنیوی» در نظر گرفته است. به بیان دیگر، در اندیشة دینی، توسعة پایدار توسعه‌‌‌‌ای است که از یک سو به تمامی نیازهای انسان توجه کند و زمینة تعالی انسان را در همة زمینه‌‌‌‌ها فراهم آورد و از سوی دیگر، همة ادوار زندگی انسان را- حیات دنیوی و اخروی- در برگیرد. با توجه به کارکردهای مختلف مسجد در فرهنگ اسلامی، به نظر می‌‌‌‌رسد مسجد محیطی ارتباطاتی مناسب برای آموزش و فرهنگ‌‌‌‌سازی در زمینة توسعة پایدار دین‌‌‌‌محور و تربیت شهروندانی است که توانمندی تحقق بخشیدن به این توسعه را دارند.