بررسی عوامل موثر بر انسجام فرهنگی و اجتماعی آذری‌های مقیم نوشهر (نمونه موردی: مهاجران میانه‌ای)

نویسندگان

1 کارشناس مردم‌شناسی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22059/jsr.2025.393102.2075
چکیده

ایران از یکسو دارای تنوع فرهنگی است و از سوی دیگر درهم‌تنیدگی پر رنگی در این تنوع دیده می‌شود؛ به گونه‌ای که گاهی مرز کشیدن میان این تنوعات، امری بس دشوار و بلکه ناممکن است. این درهم‌تنیدگی فرهنگی ایرانیان می‌تواند دلایل بسیاری داشته باشد که مهاجرت یکی از آنهاست.در همین راستا، استان مازندران در طول دو سده اخیر، مقصد بسیاری از مهاجران و تبعیدیان بوده است؛ چه در دوره قاجار که مثلا گروه‌هایی از کردها برای کنترل شدن به این استان کوچانده شدند، چه آذری‌هایی که از دوره پهلوی به بعد برای کار به این استان مهاجرت کردند، و چه مهاجرت‌های نسبتا گسترده از سراسر ایران به این استان در دهه اخیر به دلیل آب و هوای مساعد. یکی از این گروه‌ها، آذری‌های شهر میانه‌اند که از حدود پنج دهه پیش به این سو به نوشهر مهاجرت کرده و ساکن شده‌اند. این پژوهش در پی سنجش میزان همبستگی یا جدایی‌گزینی این گروه مهاجر با بومیان نوشهری انجام شده است.روش گردآوری داده‌های پژوهش مبتنی بر مصاحبه‌های عمیق با ۱۸ نفر از آذری‌های نوشهر بوده است. از نتایج این پژوهش با استفاده از نظریه گروه‌های قومی و مرزهای بارث روشن شده که اولا آذری‌های مقیم نوشهر جدای از هویت قومی، دارای تشکیلاتی منسجم و منظم هستند و ثانیا عوامل مثبت و منفی متعددی بر شکل‌گیری این تشکیلات و حفظ و تقویت آن اثرگذار بوده است. از جمله مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر این تشکیلات، عرق به سرزمین و زبان مادری از یک‌سو و احساس تبعیض از سوی دیگر بوده است.