تحلیلگفتمان انتقادی و مسأله اجتماعی تحلیل آییننامة ساماندهی کودکانکار و خیابانِ سازمان بهزیستی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه رفاه اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشجوی دکتری رشته رفاه اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22059/jsr.2024.366257.1906چکیده
در این پژوهش با استفاده از روش تحلیلگفتمان انتقادی فرکلاف، تحلیلی از مساله اجتماعی کار کودکان، ارائه شده است. از اینرو با انتخاب متن آییننامه ساماندهی کودکانکار و خیابانی (شبانه روزی-دولتی) (1384)، گفتمان های موجود در بهزیستی در نسبت با کودکان کار تبیین شد. با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، متن آیین نامه بهزیستی در سه سطح توصیف، تفسیر و تببین تحلیل شد و با استفاده از روش آشنایی زدایی از متن و تکنیکهای انتقادی فرکلاف در آشکارسازی ایدئولوژیها، گفتمانهای موجود در متن در سطح قوانین، نهاد متولی و نظم گفتمانی حاکم برآن روشن شد.یافتهها نشانگرِ ابهام در گفتمان حقوقی، غالب بودن گفتمان آسیب محور و طبیعی، بدیهی و ناگزیر انگاشته شدن کار کودکان بدون اشاره به علل ساختاری اقتصادی-سیاسی منجر به فقر، در تعریف مساله اجتماعی کار کودکان و ابهام در گفتمان حقوقی و شکاف پرنشدنی محتوای استاد بالادستی و قوانین با محتوای طرح های اجرایی، سلطه گفتمان متولی گری با رویکرد حمایتی و ساماندهی با سوژگی منفعل و نیازمند کودکان کار، در پاسخ به مساله کار کودکان است. درون این گفتمان، سلطه گفتمان متولی گری میکوشد با سیاستهای اجتماعی «کنترل و کاهش» توان تابآوری جامعه را در مقابل مسائل اجتماعی افزایش دهد و توان و ظرفیت حل مساله کار کودکان به طور ریشهای و ساختاری را ندارد.
