فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: پایش مزارع، زیربنای بسیاری از اطلاعات، اقدامات و تحقیقات در کشاورزی است. تا زمانی که اطلاعات و داده‌های واقعی از مزارع و باغات وجود نداشته باشد، بسیاری از گام‌های اولیه در تحقیق و اجرا ناقص و بی‌نتیجه خواهد بود. امروزه پایش پیوسته و مداوم، به­عنوان شالوده تولید پایدار غذای سالم، در دستور کار نهادها و موسسات بین­المللی قرار گرفته است و تهدیدهای جهانی از طریق سیستم‌های سنجش از دور و پایش‌های زمینی در نقاط پرخطر، در حال پایش هستند. از سه جزء اصلی پایش، یعنی هوا، گیاه و عوامل خسارت‌زا، متغیرهای آب و هوایی و متغیرهای مربوط به گیاه میزبان با استفاده از سیستم‌های سنجش از دور قابل پایش هستند، اما پایش دقیق و قابل اعتماد متغیرهای مربوط به عوامل خسارت‌زا (به‌ویژه آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز)، حتی در کشورهای پیشرفته نیز بر اساس پایش‌های میدانی (یا در برخی موارد به‌صورت تلفیقی) انجام می­شود. هنوز هم پایش بیمارگرها و آفات گیاهی مهم، بر اساس پایش‌های میدانی هدف از اجرای این تحقیق، ارایه یک تصویر واقعی از وضعیت مزارع گندم استان گلستان از لحاظ ویژگی‌های زراعی و گیاه‌پزشکی بود.مواد و روش‌ها: به­منظور تعیین وضعیت آلودگی مزارع گندم استان گلستان به بیماری‌های مهم، تیمی متشکل از کارشناسان گیاه‌پزشکی استان تشکیل شد و مزارع گندم در 14 شهرستان استان در سال زراعی 98-1397 مورد بازدید قرار گرفت. در هر بازدید، یک فرم پایش حاوی اطلاعات مزرعه، مشخصات محصول زراعی و میزان آفات و بیماری­های مزرعه تکمیل شد. پس از نهایی شدن داده‌های حاصل از پایش و رفع ایرادهای آنها، تجزیه و تحلیل آماری و زمین آماری داده‌های به­دست آمده انجام و نقشه‌های مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تهیه شد.یافته‌های تحقیق: بعد از پنج ماه اجرای طرح، 238 فرم پایش گندم توسط مرکز دریافت شد. جمع مساحت مزارع گندم پایش‌شده 773 (با میانگین 3/4) هکتار و میزان بذر کشت شده در این مزارع، 31015 کیلوگرم (با میانگین 3/190 کیلوگرم در هکتار) بود. از 18 رقم گندم کاشته‌شده، 20 درصد مزراع به رقم‌های مروارید و احسان اختصاص یافته بود. از لحاظ تاریخ کاشت، هشت گروه دوهفته‌ای تعریف شد که 39 درصد مزارع در نیمه اول آذر‌ماه کاشته شده بود. هشت نوع محصول پاییزه و 8 نوع سامانه بهاره در تناوب با گندم در مزارع کشت شده بود که به‌ترتیب، گندم (77 درصد) و آیش (39 درصد) رتبه اول را به­خود اختصاص داده بودند. میانگین شدت نهایی بیماری‌های سفیدک پودری، سپتوریوز و لکه خرمایی به­ترتیب 3/5، 5/3 و 15 درصد بود. میانگین وقوع و شدت بادزدگی فوزاریومی سنبله به‌ترتیب 1/1 و 2/1 از 3 و میانگین شدت بیماری زنگ زرد 6/0 از 2 بود. درصد آلودگی مزراع به بیماری‌های سفیدک پودری، سپتوریوز، لکه خرمایی و زنگ زرد نیز به­ترتیب 60، 38، 77 و 50 درصد بود.نتیجه­ گیری: بیش‌ترین شدت بیماری برای سه بیماری سفیدک پودری، سپتوریوز و لکه خرمایی در شهرستان‌های رامیان و ترکمن و بیش‌ترین شدت بیماری زنگ زرد در شهرستان کردکوی مشاهده شد. نقشه‌های ترسیم‌شده در این تحقیق با نقشه‌هایی که پیش از این، توسط محققان مرکز تحقیقات کشاورزی و کارشناسان حفظ نباتات برای استان گلستان ترسیم شده بود، تفاوت داشت و تغییرات ایجاد‌شده بعد از شش سال، در مورد برخی بیماری‌ها مشهود بود. یافته­های این تحقیق نشان داد که پایش بیماری­ها باید به‌صورت یک برنامه مستمر انجام شود تا تغییرات تدریجی پراکنش بیماری‌ها و نقاط پرخطر منطقه مورد مطالعه مشخص شود و تاثیر تغییر اقلیم و سایر عوامل موثر بر این نقشه‌ها قابل ردیابی و تحلیل باشد.