فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مکتب رئالیسم انتقادی، بر اساس هستی شناسی و معرفت شناسی ویژه ای که دارد، برای مطالعه پدیده های اجتماعی و شناسایی مکانیسم های مولد زیربنایی این پدیده ها و رویدادها واجد روش شناسی خاصی است. این روش شناسی یک مدل چندمرحله ای است که در هر مرحله می کوشد تا یک گام به شناسایی و آشکارساز این مکانیسم ها نزدیک تر شود. اگرچه چند نسخه برای روش شناسی مبتنی بر رئالیسم انتقادی معرفی شده اند اما هیچ کدام نه به اندازه کافی به روشنی تقریر شده اند و نه هیچ کدام به تنهایی کارآمدی لازم را دارند. بنابراین، در این مقاله سعی شده ابتدا مراحل موجود، روشن تر و کاربردی تر تشریح شوند و سپس، صورتبندی تازه ای از این دو مدل ارائه شود تا در عمل و در پژوهش های اجتماعی کاربردی بتوان از این مدل ها بهره برد. نتیجه این امر، ارائه یک مدل روش شناختی پیشنهادی بوده است. اگرچه این مدل ابتناء کاملی بر دو مدل مذکور دارد اما خالی از نوآوری هم نیست. هم صورتبندی تازه‌ای دارد و هم از جهت تقریر، روشن تر و کاربردی تر است. این مدل روش شناختی پیشنهادی شامل فهت گام «توصیف»، «تجزیه تحلیلی»، «بازنگری»، «پس‌کاوی»، «مقایسه و پیرایش»، «عینی سازی و زمینه مندی» و «تصحیح» است.