فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: برنج از غلات با ارزش و راهبردی است که نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی بیش از 50 درصد از مردم دنیا دارد. روش‌های جدید تولید برنج نیازمند عملیات مدیریتی پایدار هستند. نقش نیتروژن به­عنوان یک عنصر کلیدی تعیین کننده برای رسیدن به عملکرد مطلوب، ضروری است و مپیکوات کلراید نیز به­عنوان یک تنظیم کننده مصنوعی رشد، یکی از ابزارهای مدیریتی مهم در کاهش خسارت تنش­ها و برای غلبه بسیاری از مشکلات زراعی از جمله خوابیدگی بوته است که باعث کاهش فاصله میانگره­ها در ساقه اصلی و پنجه‌ها می­شود. هدف از اجرای این آزمایش، بررسی اثر کود نیتروژن و مپیکوات کلراید بر عملکرد، اجزای عملکرد و شاخص‌های مقاومت به خوابیدگی بوته در برنج بود.مواد و روش ­ها: به‌منظور بررسی اثر مقادیر کود نیتروژن و محلول‌پاشی ماده کندکننده رشد مپیکوات کلراید بر شاخص‌های مقاومت به خوابیدگی بوته، عملکرد و اجزای عملکرد دانه برنج رقم هاشمی، آزمایشی به صورت فاکتوریل برپایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در بهار سال 1399 در مزرعه­ آزمایشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان در روستای کشل‌ورزل شهرستان رشت، استان گیلان اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل مپیکوات کلراید در چهار سطح (بدون محلول‌پاشی، محلول‌پاشی در مرحله حداکثر پنجه‌زنی، محلول‌پاشی در مرحله آغاز طویل­شدن ساقه، محلول‌پاشی در مراحل حداکثر پنجه‌زنی+ آغاز طویل­شدن ساقه) و نیتروژن (از منبع کود اوره) در سه سطح (13 کیلوگرم در هکتار، 5/32 کیلوگرم در هکتار، 52 کیلوگرم در هکتار) بود. صفات مورد مطالعه نیز شامل ویژگی­های مورفولوژیک (گشتاور خمشی میانگره­ها) مرتبط با خوابیدگی میانگره­های سوم و چهارم، مقاومت به شکستگی در نقطه میانی میانگره­های سوم و چهارم، شاخص خوابیدگی بوته، عملکرد دانه، تعداد خوشه در بوته، تعداد کل دانه در خوشه، تعداد دانه پر و پوک در خوشه و وزن هزار دانه بود.یافته ­های تحقیق: نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه (3999 کیلوگرم در هکتار) در تیمار محلول‌پاشی مپیکوات کلراید در مرحله حداکثر پنجه‌زنی و مصرف 52 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و کم­ترین عملکرد دانه (2169 کیلوگرم در هکتار) در تیمار بدون محلول‌پاشی و مصرف 13 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به­دست آمد. بیش­ترین تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه و دانه پر در خوشه در تیمار محلول­پاشی مپیکوات کلراید در مرحله حداکثر پنجه­زنی و مصرف 52 کیلوگرم نیتروژن در هکتار ثبت شد. کم­ترین تعداد خوشه در بوته و تعداد دانه پر در خوشه در تیمار محلول­پاشی مپیکوات کلراید در تیمار طویل شدن ساقه و مصرف 13 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به­دست آمد. بیش‌ترین گشتاور خمشی میانگره سوم و چهارم (به‌ترتیب 1563 و 9/1663 گرم در سانتی‌متر) مربوط به تیمار محلول‌پاشی مپیکوات کلراید در مرحله حداکثر پنجه‌زنی و در تیمارهای کودی نیز بیش‌ترین گشتاور خمشی میانگره سوم و چهارم (به‌ترتیب1521 و 6/1581 گرم در سانتی‌متر) در تیمار 5/32 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. بیش‌ترین ضخامت میانگره سوم (13/2 میلی­متر)، در تیمار محلو­ل­پاشی در مرحله حداکثر پنجه­زنی و مصرف 52 کیلوگرم نیتروژن در هکتار ثبت شد.نتیجه­ گیری: محلول­پاشی تنظیم­کننده­های رشد گیاهی و مصرف بهینه کود شیمیایی نیتروژن در برنج، ضمن جلوگیری از کاهش عملکرد، می­تواند به بهبود مقاومت به خوابیدگی بوته کمک کند. با توجه به نتایج این پژوهش و مقایسه تیمارهای آزمایشی، به­نظر می‌رسد که مصرف 52 کیلوگرم در هکتار نیتروژن همراه با محلول‌پاشی مپیکوات کلراید در مرحله حداکثر پنجه‌زنی، مناسب‌ترین تیمار برای برنج رقم هاشمی به­ منظور تولید حداکثر عملکرد دانه و بهبود مقاومت به خوابیدگی بوته در شرایط آب و هوایی رشت باشد.