جامعه پذیری در نظام آموزشی مدارس مذهبی شهر تهران؛ مطالعه موردی ساز و کار جامعه پذیری در سه مدرسه مذهبی(علوی، نیکان، احسان)
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری جامعه شناسی گرایش بررسی مسائل اجتماعی ایران دانشگاه خوارزمی.
2 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی
doi
10.22059/jsr.2025.366226.1905چکیده
هدف: با توجه به اهمیت مفهوم جامعه پذیری در نظام آموزشی و همینطور تمرکز بر مدارس مذهبی شهر تهران،هدف این مقاله شناسایی منظومه ارزشی و هنجاری نمونه منتخب این مدارس در عرصه جامعه پذیری و بررسی آن از منظر رویکرد تضاد ارزشها در شکل گیری مسائل اجتماعی است.چارچوب نظری: مبتنی بر رویکرد تضاد ارزشها دو گروه دانشآموزان و مدیران مدرسه در سطوح مختلف به عنوان دو گروه با ظرفیت تعارض و تضاد ارزشها در نظر گرفته شدهاند و تحلیل شبکه مضامین نظام ارزشی و هنجاری مدارس بر پایه این رویکرد نظری انجام شده است. روش: با استفاده از روش تحلیل تماتیک دو دسته از دادههای مرتبط با منظومه ارزشی و هنجاری مدارس شامل اسناد اهداف و چشم و انداز و تجربه نگاری مدیران مدارس مورد مطالعه بررسی شده است. همچنین با انجام مصاحبههای نیمه ساختمند با دانش آموختگان مدارس و تحلیل تماتیک مصاحبهها زمینهها و عوامل همگرایی یا واگرایی ایشان با نظام ارزشی هنجاری مدارس و فرایند جامعه پذیری در آنها مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها:مدل جامعه پذیری مدارس شامل ارزشها و هنجارهای مدارس در قالب چهار حوزه «عقاید»، «احکام و مناسک»، «سبک زندگی»، «اخلاق» و همینطور مختصات اجرایی جامعه پذیری شامل «شرایط و اقتضائات» و «تکنیکها و ابزارها» میشود.تحلیل مصاحبه با دانشآموختگان عوامل موثر بر موفقیت جامعه پذیری را «تجربه فضای امن مبتنی بر اخلاقیات جهان شمول»و عوامل موثر بر عدم موفقیت «جزم اندیشی»، «نفی عقلانیت»، «ایزوله سازی»، «سلب آزادی» و «ظاهرگرایی و فقه زدگی» نشان میدهند.