از رده خارج کردن دوربین‌های پرتونگاری صنعتی غیر استاندارد و تأثیر آن بر ایمنی و عملکرد مراکز پرتونگاری صنعتی iranrms"202" -"01240104"

نویسندگان

1 دفتر حفاظت در برابر اشعه، مرکز نظام ایمنی هسته‌ای، تهران، ایران

2 دفتر حفاظت در برابر اشعه، مرکز نظام ایمنی هسته‌ای، تهران، ایران

3 دفتر حفاظت در برابر اشعه، مرکز نظام ایمنی هسته‌ای، تهران، ایران

4 دفتر حفاظت در برابر اشعه، مرکز نظام ایمنی هسته‌ای، تهران، ایران

5 دفتر حفاظت در برابر اشعه، مرکز نظام ایمنی هسته‌ای، تهران، ایران

doi
چکیده

پرتونگاری صنعتی با اشعه گاما به کمک دوربین پرتونگاری انجام می‌شود و دوربین پرتونگاری به وسیله‌ای اطلاق می شود که چشمه پرتوزا که بر اساس استاندارد (ISO 2919) تولید شده داخل حفاظ (غالبا از جنس اورانیوم تهی شده) قرار گرفته و با تجهیزات و متعلقات مناسب، ضمن نگهداری ایمن چشمه در هنگام کار پرتونگاری صنعتی امکان انتقال چشمه را به نقطه پرتودهی و به‌صورت کنترل از راه دور فراهم می‌نماید. به‌طور کلی دوربین های پرتونگاری بر اساس کانال و مسیر حرکت چشمه از داخل دوربین تا نقطه پرتودهی به دو دسته کانال عبور چشمه مستقیم و کانال  S شکل می‌باشند. در دوربین‌های پرتونگاری کانال مستقیم امکان جدا شدن و بیرون افتادن هلدر حاوی چشمه از دوربین در اثر اشکالات در دوربین پرتونگاری از قبیل خرابی قفل دوربین وجود داشته که می‌تواند منجر به ایجاد سوانح در حین حمل و نقل و عملیات پرتونگاری شود. با توجه به نحوه استفاده پرتابل از این نوع از دوربین‌های پرتونگاری، عمدتاً این نوع از دوربین‌ها به عنوان بسته حمل و نقل B(U)  بکار گرفته می شوند و مقررات و شرایط مربوط به این نوع از بسته یندی مواد پرتوزا برای آن‌ها الزام آور است. دلایل از رده خارج کردن این نوع از دوربین‌های غیر استاندارد به شرح زیر است:1. عدم انطباق دوربین های پرتونگاری که کانال عبور چشمه پرتوزای مستقیم دارند با آخرین الزامات استاندارد ISO-39992. عدم تمدید گواهی طراحی بسته‌های نوع B(U) این نوع دوربین‌ها بر اساس تصمیم واحد قانونی در تاریخ 7/11/1394 مقرر گردید که از تاریخ ذکر شده، خرید، فروش، واگذاری و حمل ونقل بین المللی کلیه دوربین‌های: الف- دوربین‌های گامامت مدل های TI,TIF,TIFF,S ب- دوربین‌های تکاپس 660 و گامارید ج- دوربین‌های گاما ولت SU-50 ,SU-100 ممنوع شده و شرکت‌های دارای دوربین‌های پرتونگاری گامامت مدل‌های TI,TIF,TIFF,S به مدت 2 سال و شرکت‌های دارای دوربین‌های پرتونگاری گاما ولت SU-50 ,SU-100 و  تکاپس 660 و گامارید به مدت 3 سال اجازه استفاده در عملیات پرتونگاری صنعتی داشته و پس از آن باید اقدام به اسقاط دوربین‌های مذکور نمایند. با توجه به آمار سوانح در فعالیت پرتونگاری کشور که اکثرا مربوط به دوربین‌های پرتونگاری با کانال عبور چشمه پرتوزای مستقیم بودند، اسقاط این نوع از دوربین‌های غیر استاندارد منتج به مشاهده کاهش سوانح در فعالیت‌های رادیوگرافی خصوصاً سوانح در ارتباط با خطای تجهیزات پرتونگاری (دوربین‌های پرتونگاری) در سطح کشور شده که متعاقب آن میزان پرتوگیری ناشی از سوانح کاهش یافته است. همچنین ارزیابی‌های صورت پذیرفته در خصوص نسبت تعداد دوربین‌های بارگزاری شده که در داخل کشور در حال استفاده بوده به تعداد کل دوربین‌های موجود در داخل کشور قبل از اجرای مصوبه و مقایسه آن با همین نسبت پس از اجرای مصوبه، نشان می‌دهد که اسقاط این تعداد از دوربین‌ها منجر به کمبود تعداد دوربین در حال استفاده در کشور نشده و همچنین این موضوع باعث ایجاد اختلالی در میزان حجم کار پرتونگاری شرکت‌های مرتبط در داخل کشور نشده است.