چپ شورایی در برابر چپ رادیکال: چالش هویت در جنبش چپ دانشجویی دهه ی1380 ایران

نویسندگان

1 'گروه مطالعات فرهنگی، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوری

doi
10.22059/jsr.2025.313489.1584
چکیده

این پژوهش به بررسی چالش‌های هویتی جنبش چپ دانشجویی دهه ۱۳۸۰ ایران می‌پردازد. مسئله اصلی عبارت ازچگونگی شکل‌گیری هویت جنبش یاد شده در مواجهه با میراثِ چپ ایران به علاوه رویکردش به سازمان‌های سیاسی چپ خارج از کشور بود. هدف این مطالعه شناخت ابعاد هویتی این جنبش و چالش‌های آن بود. این تحقیق با رویکرد کیفی انجام شد و برای گردآوری داده‌ها، ترکیبی از تاریخ شفاهی(گفتگو با افراد مطلع مهم) و مطالعه اسنادی بکار گرفته شد و با استفاده از روش تحلیل مضمون، داده‌های مرتبط با هویت‌سازی، تضاد نسل‌ها، و تعاملات خارجی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که به دلایلی همچون گذار نسلی، مهاجرت و محدودیت‌های سیاسی، ارتباط مؤثری بین دانشجویان دهه ۱۳۸۰ و نسل چپ پیشین وجود نداشت. دانشجویان، چپ های نسل قبل را به محافظه‌کاری و ناکارآمدی متهم کرده و تلاش کردند هویتی مستقل و نوین بازنمایی کنند. بر اساس این نتایج دانشجویان چپ‌گرا به طیف‌های‌ «شورایی» و »رادیکال» تقسیم می شدند و هر طیف در برداشت خود از فعالیت علنی و هویت‌سازی تفاوت داشتند، یکی از تولید هویت فرهنگی و دیگری از فعالیت حزبی دفاع می‌کرد. همه دانشجوبان با فعالیت حزبی موافق نبودند هرچند برخی از آنها در طیفِ رادیکال با سازمان‌های چپ خارج از کشور مرتبط شدند. چنین اقدامی هزینه‌های فراوانی را به فعالینِ دانشجو تحمیل کرد و موجبِ بی‌اعتمادی در بین فعالینِ دانشجو شد. این پژوهش با استفاده ازمفهومِ مانهایمی اتوپیا، فرایند هویت‌سازی در جنبش چپ دانشجویی را تحلیل کرد.