فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به ­منظور بررسی اثر محلول­پاشی سیتوکینین بر تبادلات گازی، انتقال مجدد و تخصیص مواد فتوسنتزی ارقام گندم، آزمایشی در شرایط مزرعه اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل محلول­پاشی 6- بنزیل­آمینوپورین در دو سطح، صفر (شاهد) و 50 میکرومولار و شش رقم گندم (آزادی، کرج 3، روشن، فلات، سرداری و یاواروس) بودند که به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج آزمایش نشان داد که محلول­پاشی سیتوکینین سبب افزایش شاخص سطح برگ ارقام مورد مطالعه شد و رقم روشن بالاترین شاخص سطح برگ را دارا بود. سرعت فتوسنتز ارقام مورد بررسی نیز با یکدیگر متفاوت بود و کاربرد سیتوکینین سبب افزایش سرعت فتوسنتز شد. محلول­پاشی سیتوکینین انتقال مجدد ارقام فلات، روشن و سرداری را افزایش و رقم آزادی را کاهش داد، ولی بر ارقام کرج 3 و یاواروس اثر معنی­داری نداشت. تأثیر سیتوکینین بر تخصیص مواد فتوسنتزی به ساقه، برگ و سنبله در ارقام مورد بررسی بسیار متفاوت بود به­طوری که با کاربرد سیتوکینین، تخصیص مواد فتوسنتزی به برگ در رقم فلات کاهش و در سایر ارقام افزایش یافت، اما در مورد سنبله، تخصیص مواد به سنبله در رقم روشن کاهش و در ارقام کرج 3 و سرداری افزایش یافت، در حالی­که بر سایر ارقام اثرگذار نبود. در مقابل، تخصیص مواد فتوسنتزی به ساقه با محلول­پاشی سیتوکینین به­میزان 3/3 درصد کاهش یافت و ارقام سرداری، یاواروس و روشن بالاترین درصد تخصیص مواد فتوسنتزی به ساقه را دارا بودند. عملکرد ارقام کرج 3، یاواروس و سرداری با محلول­پاشی سیتوکینین افزایش یافت، به­طوری که بیش­ترین و کم­ترین عملکرد دانه در تیمار بدون محلول­پاشی به­ترتیب در ارقام آزادی (5700 کیلوگرم در هکتار) و روشن (3100 کیلوگرم در هکتار) مشاهده شد، در حالی­که در شرایط محلول­پاشی سیتوکینین، ارقام یاواروس و روشن به­ترتیب با 6300 و 3300 کیلوگرم در هکتار بیش­ترین و کم­ترین عملکرد دانه را دارا بودند. نتایج نشان داد که تأثیر سیتوکینین بر ارقام مختلف گندم و صفات مختلف، متفاوت بود، اما برای دستیابی به نتایج دقیق­تر و اطلاعات کامل­تر، پیشنهاد می­شود غلظت سیتوکینین داخلی ارقام گندم نیز مورد سنجش قرار گیرد.