ارزیابی زراعی و اقتصادی روش‌ها و تاریخ‌های مختلف کاشت ارقام سورگوم علوفه‌ای [Sorghum bicolor (L.) Moench]

نویسندگان

1 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

3 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

5 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22124/cr.2022.22729.1735
چکیده

به‌منظور بررسی اثر مدیریت کاشت بر تولید علوفه در ارقام آزاد گرده‌افشان و هیبرید سورگوم ، آزمایشی دو ساله به‌صورت طرح کرت­های خرد شده فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج اجرا شد. تاریخ کاشت در چهار سطح (10 و 20 تیر و 1 و 10 مرداد) به­عنوان عامل اصلی و ترکیب دو عامل روش کاشت در سه سطح (کشت مستقیم بذر بدون پیش­تیمار به­عنوان شاهد، کشت بذر با پیش­تیمار آب و کشت نشایی) و ژنوتیپ در دو سطح (رقم پگاه و هیبرید اسپیدفید) به­صورت فاکتوریل به­عنوان عامل فرعی آزمایش در نظر گرفته شد. نتایج به­دست آمده نشان داد که کشت تأخیری در تاریخ‌های 20 تیر، 1 مرداد و 10 مرداد به‌ترتیب باعث کاهش 1/15، 7/32 و 7/48 درصدی عملکرد علوفه نسبت به تاریخ کاشت دهم تیرماه شد. بیش­ترین عملکرد علوفه سیلویی در چین­های اول و دوم (به‌ترتیب 21/106 و 78/62 تن در هکتار) به‌ترتیب با کشت نشایی رقم پگاه و هیبرید اسپیدفید در تاریخ دهم تیرماه به­دست آمد، درحالی‌که پیش­تیمار با آب بذر هیبرید اسپیدفید، حداکثر مجموع عملکرد علوفه (80/147 تن در هکتار) را تولید کرد. نتایج ارزیابی اقتصادی نشان داد که بیش­ترین درآمد خالص (11/99 میلیون ریال در هکتار) و حداکثر نسبت فایده به هزینه و بازده فروش (به‌ترتیب 52/2 و 35/60 درصد) از پیش­تیمار با آب بذر هیبرید اسپیدفید در تاریخ دهم تیرماه حاصل شد. کشت نشایی رقم پگاه در تمامی تاریخ‌های کاشت مورد بررسی غیراقتصادی بود، درحالی‌که کشت نشایی هیبرید اسپیدفید در تاریخ‌های کاشت دهم تیر تا اول مرداد نسبت به روش کاشت مرسوم برتری داشت. به‌طورکلی بر اساس نتایج این تحقیق، برای تولید حداکثر عملکرد و سود اقتصادی توصیه می‌شود عملیات کاشت در اولین زمان ممکن با پیش­تیمار بذرهای هیبرید اسپیدفید با آب انجام شود.