مبنای مسئولیت متصدی حمل هوایی در اسناد بینالمللی: تأملی بر یک ابهام
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق تجارت بینالملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jcl.2025.400605.634794چکیده
مسئولیت متصدی حمل هوایی از زمان امضای کنوانسیون ورشو تاکنون دستخوش تغییرات اساسی شده است. از دهۀ 1960 با ظهور ایدۀ مسئولیت بدون تقصیر در صنعت هوانوردی، نوعی دوگانگی برای توصیف این نوع از مسئولیت در آثار حقوقی شکل گرفت، به نحوی که در برخی منابع مبنای مسئولیت، محض و در برخی دیگر مطلق توصیف گردید. لذا این سؤال مطرح میشود که آیا در حوزۀ هوانوردی، مفاهیم مسئولیت مطلق و محض مترادف قلمداد میشوند؟ در صورت عدم ترادف، مسئولیت تعریفشده در اسناد بینالمللی خصوصاً کنوانسیون مونترال با کدامیک از مفاهیم یادشده سازگارتر است؟ گرچه در برخی منابع، این مفاهیم مترادف محسوب شدهاند، لیکن مفاهیم پیشگفته از حیث میزان دفاعیاتِ قابل استناد و کیفیت رابطۀ سبییت متفاوتاند. در مسئولیت محض تمام دفاعیات معمول همچون فورس ماژور در دسترس است، اما در مسئولیت مطلق طبق رویکرد کامنلایی هیچ دفاعی قابل استناد نیست. لیکن طبق رویکرد بینالمللی صرفاً دفاعیات محدود تجویزشده از سوی کنوانسیون یا قانون مربوطه قابل استنادند. همچنین در مسئولیت محض برقراری رابطۀ سببیت باید بین فعل شخص مسئول و خسارت برقرار باشد، ولی در مسئولیت مطلق وجود رابطۀ سببیت بین شرایط مقرر و خسارت الزامی است. نگارندۀ پژوهش حاضر مبنای مسئولیت متصدی حمل را در چارچوب کنوانسیون مونترال با مفهوم مسئولیت مطلق سازگارتر میداند.
