مرور گذشته‌نگر و تحلیل محتوا مقالات نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی

نویسندگان

1 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.48308/jbmp.2026.243776.1735
چکیده

اهداف: نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی در سال 1389 تاسیس شد. در سال 1404، این نشریه پانزدهمین سالگرد خود را جشن می‌گیرد. بنابراین، هدف این پژوهش، مرور نظام‌مند و تحلیل محتوای مقالات منتشر شده فصلنامه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی طی دوره سال 1394 تا 1404 است. روش: روش پژوهش از نوع کاربردی و از نظر روش، توصیفی است که با رویکرد کیفی مرور نظام‌مند و تحلیل محتوا به بررسی نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی پرداخته است. گردآوری داده‌ها با استفاده از منابع متنی است. جامعه آماری پژوهش تمامی مقالات منتشر شده در نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی از سال 1394 تا 1404 به مدت یازده سال می‌باشد. در طی این‌ سال‌ها، تعداد 322 مقاله در 11 دوره و 44 شماره این نشریه منتشر شده که به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. داده‌های پژوهش با بکارگیری نسخه‌های الکترونیکی نشریه، گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا و اکسل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.یافته‌ها: داده‌ها نشان می‌دهد که در دوره مورد بررسی، تعداد 322 مقاله با مشارکت 949 نویسنده در نشریه منتشر شده است. از نظر جنسیتی 73 درصد نویسندگان مرد تشکیل داده‌اند. نیمی از مشارکت مربوط به نویسندگان با وابستگی سازمانی ازدانشگاه‌های تهران، شهید بهشتی، آزاد اسلامی، علامه طباطبایی و سمنان را تشکیل می‌دهد و جز تاثیرگذارترین موسسات در انتشار مقالات بوده‌اند. بیشترین فراوانی هم‌نویسندگی نویسندگان مربوط به مقالات سه نفره می‌باشد. روش پژوهش کیفی بیشترین فراوانی را داشتند. بیشتر مقالات از روش تحلیل مدلسازی معادلات ساختاری و نظریه داده‌بنیاد استفاده کرده‌اند. الگوی استفاده از ابزارهای گردآوری داده در مقالات منتشر شده در نشریه نشان می‌دهد که تمرکز پژوهش‌ها بر گرد‌آوری داده‌های تجربی و واقعی از خبرگان و مشتریان بوده و استفاده محدود از داده‌های ثانویه و مشاهده، جای توسعه دارد و بیشترین روش مورد استفاده جهت نمونه‌گیری، نمونه‌گیری هدفمند بوده است. بررسی مهم‌ترین ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه و مصاحبه و بیشترین استفاده از نرم‌افزارهای اسمارت پی‌ال‌اس و مکس کیودا است. همچنین، مقالات نشریه  به ترتیب در طی دوره مورد بررسی در سه حوزه موضوعی بازاریابی، مدیریت راهبردی و کارآفرینی متمرکز بوده‌اند. جهت‌گیری‌های نظری مقالات در حوزه بازاریابی به ترتیب «رفتار مصرف‌کننده»، «برند و برندسازی»، «مدیریت تجربه و ارتباط با مشتری»، «بازاریابی پایدار و اجتماعی» و «بازاریابی دیجیتال و رسانه اجتماعی»، «بازاریابی بین‌المللی و صادرات» متمرکز بوده‌اند. در حوزه مدیریت راهبردی، این جهت‌گیری‌ها در زمینه «تحلیل راهبردی و شناخت محیطی»، «تدوین و انتخاب راهبرد»، «اجرا و کنترل راهبردی» و «پویایی و تحول راهبردی» بوده است. مقالات در حوزه کارآفرینی عمدتاً حول پنج جهت‌گیری اصلی، «گرایش و ذهنیت کارآفرینانه»، «شناسایی و ایجاد فرصت»، «طراحی مدل کسب‌وکار»، «تجاری‌سازی و ورود به بازار» و «رشد و پایداری کارآفرینانه» متمرکز بوده‌اند. نتیجه‌گیری: این پژوهش یک ارزیابی گذشته‌نگر است که روندهای پیشرو، گذشته و حال نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی را نشان می‌دهد. یافته‌های حاصل از مرور نظام‌مند و تحلیل محتوای این نشریه به مدیران و دست‌اندکاران آن کمک می‌کند که با آگاهی از وضعیت نشریه، اطلاعات لازم در خصوص نقاط قابل بهبود و قوت نشریه بدست آورند. همچنین، پژوهشگران طبق یافته‌های این پژوهش می‌توانند بهره‌وری علمی مرتبط با مقالات نشریه مثلا نویسندگان، دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی_پژوهشی را درک کنند.