جایگاه و فرایند شرایط اضطراری در حقوق اساسی مصر

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری رشتۀ حقوق عمومی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jcl.2024.377154.634639
چکیده

مصر را می‌توان یکی از کشورهایی قلمداد کرد که در صد سالۀ اخیر بیش از 80 درصد از حکمرانی خود را در شرایط اضطراری سپری نموده است، به‌گونه‌ای که وضعیت استثنایی به یک شرایط عادی تبدیل شده است. نظام سیاسی مصر اگرچه به صورت دموکراتیک اداره می‌‌شود، لکن طراحی نهاد شرایط اضطراری در قانون اساسی مصر و سهولت استفاده از این ابزار، قوۀ مجریه را در این کشور به اقتدارگرایی سوق داده است، به‌گونه‌ای که صلاحیت رئیس‌جمهور با استناد به مادۀ 3 قانون شرایط اضطراری، به صورت گسترده شأن قانون‌گذاری و قضایی پیدا کرده، قوای دیگر را از کارکرد باز می‌دارد. به سبب انتخاب قضات دادگاه نظامی از افسران عالی‌رتبه و صلاحیت ورود به موضوعات مرتبط با شرایط اضطراری و محدود نمودن دادگاه‌های عمومی به دعاوی مدنی، شأن بی‌طرفی نظام قضایی با چالش مواجه شده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخگویی به این پرسش است که با توجه به حقوق اساسی مصر، ادارۀ کشور در شرایط اضطراری چگونه صورت می‌گیرد؟ فرضیۀ پژوهش از این قرار است که در نظام حقوق اساسی مصر در وضعیت فوق‌العاده، ادارۀ امور کشور به رئیس‌جمهور واگذار شده، کشور با نوعی اقتدارگرایی اداره می‌‌شود. قابل ذکر است که بیشینگی موضوع و تجارب ناشی از آن می‌تواند راهبردهایی را برای فعال نمودن ظرفیت اصل هفتاد و نهم قانون اساسی ایران در زمینۀ مدیریت حقوقی شرایط اضطراری به‌ارمغان آورد.