ارزیابی سطوح تابش هسته‌های پرتوزای طبیعی در معدن سرب روی کوشک، ایران

نویسندگان

1 گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه اراک، اراک، ایران

3 گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه اراک، اراک، ایران

4 گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22052/rsm.2022.113640
چکیده

در این پژوهش سطح پرتوزایی طبیعی  کان­سنگ معدن روی- سرب کوشک یزد تعیین گردید و خطرات رادیولوژیکی مرتبط با آن محاسبه شد. فعالیت‌های ویژه هسته­ های 226Ra،  232Th و  40K در سنگ معدن Zn-Pb با استفاده از سیستم آشکارساز ژرمانیوم با خلوص بالا(HPGe ) و شاخص‌های خطرات رادیولوژیکی فعالیت معادل رادیوم (Raeq)، شاخص‌های خطرپذیری خارجی و داخلی (Hin, Hex)، اندازه‌گیری شد. شاخص پرتوزایی گاما (Iγ)، نرخ دز جذبی در هوا (D)، دز موثر سالانه (AED)، دز معادل سالانه غدد جنسی  (AGDE)و خطر ابتلا به سرطان در طول عمر (ELCR)  محاسبه گردید. میانگین 226Ra،  232Th و  40K در کان­سنگ Zn-Pb به­ ترتیب 32/5± 12/37 ، 43/5±66/14 و 18/21±56/293 Bq/kg به دست آمد. هم­چنین میانگین پارامترهای خطر رادیولوژیکی مانند Raeq، Hex، Hin، D، AED، AGDE و Iγ در محدوده ایمن به دست آمد. میانگین ELCR برای سنگ روی- سرب، ضایعات معدن و خاک اطراف به ترتیب  3-10 ×15/0، 3-10 ×15/0و 3-10 ×23/0بود که کم­تر از میانگین جهانی 3-10 ×29/0 بود. این مطالعه نشان داد که سطح رادیواکتیویته در ناحیه سنگ معدن Zn-Pb از مقدار بحرانی فراتر نرفته و با نتایج جهانی مطابقت دارد.علی­رغم این­که سری های واپاشان طبیعی به سرب منتهی می شوند تغییر معناداری در میانگین فعالیت عناصر پرتوزای طبیعی مشاهده نگردید. علاوه بر این، شاخص‌های محاسبه‌شده خطر تشعشع نشان داد که سنگ معدن روی سرب برای کارگران معدن بی‌خطر بوده و خطر رادیولوژیکی قابل‌توجهی برای آن­ ها ایجاد نمی‌کند.