اثربخشی آموزش کنترل تکانه بر سازگاری اجتماعی و تاب‌آوری روان‌شناختی مردان دارای رفتارهای پرخطر رانندگی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت ایمنی ترافیک، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی استان اردبیل، اردبیل، ایران .

2 پژوهشگر و رئیس دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی استان اردبیل، اردبیل، ایران.

3 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 استاد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22123/chj.2026.528207.2203
چکیده

مقدمه: عامل انسانی، بیشترین سهم را در تلفات ناشی از تصادفات دارد. شیوه رانندگی تهاجمی و تخلفات ناشی از آن را باید در مؤلفه‌های روانی و شخصیتی افراد جستجو کرد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش کنترل تکانه بر سازگاری ‌اجتماعی و تاب‌آوری‌ روانشناختی افراد دارای رفتارهای پرخطر رانندگی انجام گرفته است. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر، نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش تمامی مردان دارای رفتارهای پرخطر رانندگی (تعداد 157 نفر) در سال 1403 شهر اردبیل بودند. تعداد 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به ‌صورت تصادفی در دو گروه مساوی آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش 8 جلسه 60 دقیقه‌ای برنامه آموزش کنترل تکانه Sperry را دریافت کردند. جمع‌آوری داده‌ها توسط پرسشنامه سازگاری اجتماعی Bell و مقیاس تاب‌آوریConnor  و Davidson انجام شد. داده‌ها با استفاده از آنالیز کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند. یافته‌ها:در گروه آزمایش میانگین و انحراف معیار نمره سازگاری اجتماعی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به ترتیب 92/18±80/112 و 28/11±86/138 و نمره تاب‌آوری روان‌شناختی 65/12±00/62 و 82/8±66/80 بود، در گروه کنترل میانگین و انحراف معیار نمره سازگاری اجتماعی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به ترتیب 27/18±46/122 و 22/18±00/124 و نمره تاب‌آوری روان‌شناختی 38/10±60/71 و 04/10±00/73 بود (001/0p<). نتیجه‌گیری: در نتیجه، آموزش کنترل تکانه به افراد کمک می‌کند تا هیجانات خود را به‌طور مؤثرتری تنظیم کنند، رفتارهای پرخطر را کاهش دهند و سطح سازگاری خود را ارتقا بخشند. این فرایند با افزایش تاب‌آوری روان‌شناختی، توانایی افراد را در ارزشیابی موقعیت‌های مختلف، سازگاری با آن‌ها و اتخاذ تصمیم‌های مناسب بهبود می‌بخشد.