فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اطلاعات جامع در مورد مبنای ژنتیکی وراثت برای برنامه‌های اصلاحی از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعه حاضر به‌صورت تلاقی دای‌آلل با استفاده از نه لاین برگزیده ذرت زودرس انجام شد. تعداد 36 هیبرید حاصل از تلاقی­های دای‌آلل یک‌طرفه در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، کشت و از نظر صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، ارتفاع بلال، درصد رطوبت دانه و درصد چوب بلال طی دو سال زراعی 1399 و 1400 مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب، تفاوت معنی‌داری را در سطوح احتمال یک و پنج درصد میان تلاقی‌ها از نظر تمامی صفات مورد بررسی نشان داد. تجزیه دای‌آلل به روش چهارم گریفینگ نشان داد که در کنترل وراثت صفات عملکرد دانه، ارتفاع بوته و ارتفاع بلال، ژن‌هایی با آثار افزایشی و غیر افزایشی دخالت داشتند، در حالی­که در وارثت صفات وزن هزار دانه، درصد رطوبت دانه و درصد چوب بلال، فقط ژن‌های با اثر افزایشی نقش داشتند. برآورد نسبت بیکر نیز نشان داد که اثر افزایشی ژن‌ها نقش بیش­تری در کنترل صفات وزن صد دانه، درصد چوب بلال، ارتفاع بوته، درصد رطوبت دانه، ارتفاع بلال و عملکرد دانه داشت. مطلوب‌ترین ترکیب‌شونده‌های عمومی برای عملکرد دانه، دو لاین NK79 و KE 77008/1 بودند، در حالی­که ترکیب‌پذیری خصوصی هیبریدهای KE 77005/2×K 1263/1 و KE 76009/311×K 1264/5-1 برای عملکرد دانه مثبت و معنی‌دار بود. به­طور کلی نتایج به­دست آمده از ترکییب‌پذیری عمومی و خصوصی نشان داد که استفاده از لاین‌های مورد مطالعه در برنامه‌های به‌نژادی برای اصلاح عملکرد دانه می­تواند امیدبخش باشد.