حمل اولی و شایع، به قید قضیه و به قید موضوع و فروکاهی معنای دوم به معنای اول
نویسندگان
1 . استادیار دانشگاه زنجان
2 دانشآموختة کارشناسی ارشد، رشته فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی.
doi
10.22091/pfk.2010.151چکیده
فیلسوفان مسلمان حمل اولی و شایع را به دو معنای متفاوت به کار بردهاند: 1. به قید قضیه 2.به قید موضوع. حمل اولی و شایع به قید قضیه نخستین معنای این دو اصطلاح و به ترتیب، به معنای «اتحاد مفهومی» و «حمل مصداقی» است؛ اما حمل اولی و شایع به قید موضوع، معنایی است که بعدها اختراع شده و به ترتیب، به معنای «ارادة مفهومِ موضوع» و «ارادة مصادیق موضوع» است و در حقیقت، چیزی جز همان تفکیک معروف میان «قضیة طبیعیه» و «قضیة غیر طبیعیه» نیست. در این مقاله، با بررسی کاربردهای متعدد دو معنای حمل اولی و شایع در فلسفه اسلامی، به صورتبندی این دو معنا در منطق جدید از سوی معاصران اشاره میکنیم و خود صورتبندی دیگری پیشنهاد میکنیم. در پایان مقاله، نشان میدهیم که منطق جدید میتواند حمل اولی به قید موضوع (یعنی قضیه طبیعیه) را به حمل اولی به قید قضیه فروبکاهد و از این رو، تفاوتها را به تشابه بدل سازد.
