بررسی انتقادی راهکارهای مواجهه با نفرین منابع
نویسندگان
1 گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی تهران ایران
doi
10.22059/jsr.2024.365852.1900چکیده
اقتصاددانان طی دهههای متمادی، منابع طبیعی و کالاهای تجدیدناپذیر را عامل مهم رشد اقتصادی تلقی می-کردند. اما به مرور زمان معلوم شد کشورهایی که سهم این منابع در تولید، صادرات و بودجه دولتی آنها از حدود مشخصی بالاتر است، از معضلاتی در حوزههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی رنج میبرند که از دهه 1990 اغلب از آنها با عنوان کلی "نفرین منابع طبیعی" یاد میشود. این مشکلات گاه به حدی شدیدند که حتی مزایای منابع طبیعی را به صورت کامل تحت الشعاع قرار میدهند و از همین رو طی دهههای اخیر کشورهای غنی از منابع طبیعی راهکارهای متفاوتی را برای مواجهه با این مشکلات به اجرا در آوردهاند. تحقیق حاضر ضمن توصیف این راهکارها و ارائه گونهشناسیهای مختلف، با اتکا به نقد آنها، گامهای اولیه-ای در راه ارائه چشماندازهای جایگزین برمیدارد. مدعای اصلی این است که هریک از این راهکارها بسته به مختصات تاریخی وضعیت کشورها (به ویژه سطح توسعه و ماهیت نهادها) و نوع منابع طبیعی میتوانند کارآمد یا ناکارآمد باشند.
