اقتصاد سیاسی کیفیت پاسخ‌گویی به مطالبات در سیاست اصلاح‌طلبانه در ایران

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه تربیت‌مدرس

3 عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22059/jsr.2023.349617.1806
چکیده

سیاست اصلاح‌طلبانه در ایران خود را از گرایش‌های پوپولیستی متمایز و ادعا می‌کند که حامل ایده‌هایی برای نمایندگی و پاسخ‌گویی کامیاب دموکراتیک به مطالبات متنوع در ایران است. این مقاله با رویکردی پس‌کاوانه و از منظر اقتصاد سیاسی انتقادی به سراغ پیکربندی‌ سیاست اصلاح‌طلبانه می‌رود تا ارزیابی دقیق‌تری را از میزان هم‌گرایی این سیاست با گفتارهای پوپولیستی راست و چپ ارائه کند. اقتصاد سیاسی ایران در دهه‌های اخیر صحنه‌ی طرح گستره‌ای از مطالبات بوده که به‌ندرت مجال یافته‌اند که از حدود ابراز عدم رضایت از شرایط کنونی فراتر رفته و جایی در برنامه‌ها، سیاست‌ها و بدیل‌پردازی‌های جریان‌های اصلی حاضر در میدان رئال‌پلیتیک بیابند. از سوی دیگر، نظم سیاسی حاکم نیز ویژگی‌هایی داشته که حاملان سیاست اصلاح‌طلبانه را به بازاندیشی در منطق پاسخ‌گویی به آن مطالبات واداشته است. بررسی‌های این مقاله حاکی از آن هستند که سیاست اصلاح‌طلبانه از جهت الگوی رقم زدن خیزش‌های انتخاباتی، تفاوت معناداری با گفتارهای رقیب خود ندارد و با ارزیابی برآمدهای عملی و سیاست‌گذارانه‌ی ناشی از سیاست اصلاح‌طلبانه می‌توان پیکربندی نظری و عملی کنونی آن را در خدمت بازآمد مکرر «پوپولیسم راست» دانست.