امکان‌سنجی انعقاد قرارداد هوشمند به‌عنوان یک قرارداد حقوقی معتبر؛ مطالعۀ تطبیقی در حقوق ایران و سوئیس

نویسندگان

1 استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jcl.2025.384842.634694
چکیده

قراردادهای هوشمند به‌عنوان نوعی از نوآوری در حوزۀ حقوقی و فناوری اطلاعات محسوب می‌شوند، با این ‌حال در نظام‌های حقوقی مختلف در خصوص طبقه‌بندی آنها با عنوان قرارداد به معنای حقوقی آن، اختلاف ‌نظر وجود دارد و امکان انعقاد قرارداد معتبر حقوقی در قالب این‌گونه قراردادها مورد سؤال است. برای پاسخ به این دغدغه، در پژوهش حاضر پس از بررسی مفهوم قرارداد از نظر حقوقی در حقوق ایران و سوئیس، به تطبیق حالت‌های مختلف این نوع تراکنش پرداخته می‌شود. به‌نظر می‌رسد در خصوص استفاده‌ از انواع قراردادهای هوشمند، تنها آن دسته که سبب ایجاد اثر حقوقی با توافق دو یا چند طرف شده است، به معنای حقوقی در زمرۀ قراردادها محسوب می‌شود. به‌علاوه، شرایط عمومی صحت قراردادها در آنها مورد بررسی اختصاصی قرار گرفت و دیده شد که آن دسته از قراردادهای هوشمند که با هدف انشای اراده و با رعایت شرایط اساسی صحت معاملات منعقد می‌شوند، قابلیت اجرایی به‌عنوان یک قرارداد معتبر حقوقی را دارند. با این حال، ازآنجا که بهره ‌بردن از مزایای چنین قراردادی در گرو درج ماده‌ای جهت شناسایی این قراردادها و ذکر شرایط اختصاصی انعقاد آنها مانند برخورداری از امضاهای دیجیتال است، پیشنهاد شد مقررات حقوقی و فنی قراردادهای هوشمند به قانون تجارت الکترونیکی افزوده شود.