تأملی بر چالش‌ها و بایسته‌های حاکم بر تعامل‌پذیری هنجارهای سرمایه‌گذاری خارجی و حقوق بشر

نویسندگان

1 گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی. دانشگاه تبریز. تبریز. ایران

2 دانشیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/jcl.2024.357765.634490
چکیده

معاهدات سرمایه‌گذاری همواره به‌عنوان عاملی مهم در تقویت همکاری‌های اقتصادی دولت‌ها مطرح بوده است. در نظام کنونی سرمایه‌گذاری بین‌المللی، فرایند جذب سرمایه‌گذاری با حمایت دولت‌ها از سرمایه‌گذاران خارجی همراه است؛ سیاستی که می‌تواند حمایت از حقوق بشر در خصوص اتباع دولت میزبان را تحت‌الشعاع قرار داده، حتی با ترجیح دولت‌ها آن را متوقف نماید. این دغدغه، هرچند در ابتدا به صورت تئوری در محافل علمی مطرح بود، اما در مدت زمان کوتاهی به جهت افزایش پرونده‌های مرتبط، نهادهای رسیدگی‌کننده را به تأمل واداشت. تمرکز اصلی تمامی مباحث یادشده، بررسی تقابل تعهدات و چالش‌های موجود در مسیر تعامل‌پذیری هنجاری دو نظام است. از این رو، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که آیا میان تعهدات حقوق بشری دولت‌ها با تعهدات قراردادی آنها در زمینۀ سرمایه‌گذاری خارجی، تقابل وجود دارد؟ در صورت پاسخ مثبت، چالش‌ها و بایسته‌های تعامل‌پذیری هنجاری میان دو نظام کدام‌اند؟ پیش‌فرض این تحقیق که منابع آن به روش کتابخانه‌ای گردآوری و بررسی توصیفی- تحلیلی شده، بر این پایه استوار است که در صورت تقابل تعهدات و عدم توجه به اعمال اصلاحات جامع در نظام سرمایه‌گذاری خارجی، تحقق منافع عمومی و در سطح گسترده‌تر، اهداف حقوق بشریِ دولت‌ها با دشواری روبه‌رو خواهد شد. بنابراین در راستای رفع کاستی‌های موجود در رویکردهای فعلی نظام سرمایه‌گذاری خارجی، لازم است راهکارهایی برای اصلاح این نظام در جهت مقررات‌گذاری بیشتر به‌منظور حمایت از حقوق بشر مطرح گردد.