فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی ارتباط بین صفات، نقش مهمی در اصلاح نباتات دارد و می­تواند شاخص­های انتخاب مناسب برای اصلاح جمعیت را شناسایی و معرفی کند. در این تحقیق، روابط بین صفات مرتبط با عملکرد و کیفیت دانه در 62 لاین امیدبخش برنج ارزیابی شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور در سال 1399 انجام شد. برآورد ضرایب همبستگی فنوتیپی بین صفات نشان داد که بین عملکرد دانه با صفات وزن هزار دانه، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد خوشه در بوته و روز تا 50 درصد گل‌دهی، همبستگی مثبت و معنی‌دار و با ارتفاع بوته و طول خوشه، همبستگی منفی و معنی‌دار وجود داشت. وراثت­پذیری خصوصی صفات اندازه­گیری شده نیز از حدود 32 درصد برای تعداد دانه پر در خوشه تا 49 درصد برای عرض برگ پرچم و طول دانه متغیر بود. تجزیه علیت بین عملکرد دانه با سایر صفات مورد مطالعه نشان داد که سه صفت وزن هزار دانه، تعداد خوشه در بوته و تعداد دانه پر در خوشه دارای اثر مستقیم مثبت و معنی­دار بر عملکرد دانه بودند و می­توانند به­عنوان شاخص­های مناسب جهت انتخاب لاین­های پرمحصول استفاده شوند. تجزیه به عامل‌‌ها نشان داد که چهار عامل اصلی و مستقل که 50/78 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه کردند، عامل­های پنهانی موثر بر صفات مورد مطالعه بودند. این عامل­ها به­ترتیب  تحت عنوان عامل عملکرد دانه و تیپ بوته، ویژگی­های ظاهری دانه، راندمان تبدیل و نرخ باروری نام­گذاری شدند. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از روش حداقل واریانس "وارد" نیز لاین‌های مورد بررسی را در  سه خوشه مجزا گروه‌بندی کرد و گروه اول با تعداد 13 لاین، از نظر تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه پر در خوشه، درصد باروری خوشه و عملکرد دانه، میانگین بیش­تر و از نظر ارتفاع بوته و تعداد دانه پوک در خوشه، میانگین کم‌تری از سایر گروه­ها داشت. این گروه، از نظر میزان آمیلوز نیز متوسط و از نظر طول دانه و طویل شدن دانه­ها بعد از پخت نیز مقادیر بیش­تری از سایر گروه­ها داشت و بنابراین به­نظر می­رسد لاین­های این گروه بتوانند پس از ارزیابی در آزمایش­های ناحیه­ای به­عنوان رقم­های جدید پرمحصول و کیفی معرفی شوند.