ارزیابی برهمکنش ژنوتیپ × محیط و پایداری عملکرد دانه لاینهای مختلف گندم نان با استفاده از روشهای ناپارامتری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران، ایران
3 دانشیار، گروه اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
4 دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
5 استادیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
6 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران
doi
10.22124/cr.2021.20461.1687چکیده
کمبود آب مهمترین عامل محدود کننده تولیدات کشاورزی بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود. برهمکنش ژنوتیپ × محیط مسئلهای مهم در مطالعه صفات کمی است، زیرا ضمن کاهش پایداری عملکرد در محیطهای مختلف، تفسیر آزمایشهای ژنتیکی را دشوار و پیشبینیها را با مشکل مواجه میسازد. بهمنظور تجزیه برهمکنش ژنوتیپ × محیط و تعیین پایداری عملکرد و سازگاری لاینهای گندم نان، 15 لاین جدید گندم نان بههمراه رقم آفتاب در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در چهار ایستگاه تحقیقاتی (گچساران، خرمآباد، مغان و گنبد) بهمدت سه سال زراعی (99-1396) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر محیط، لاین و برهمکنش لاین × محیط معنیدار بود. معنیدار بودن برهمکنش لاین × محیط، واکنش متفاوت لاینها را در محیطهای مختلف نشان داد و بنابراین امکان تجزیه پایداری لاینها وجود داشت. بر اساس میانگین رتبه همه آمارههای ناپایداری مورد مطالعه، لاینهای G15، G1، G7 و G3 با کمترین مقادیر میانگین رتبه بهعنوان پایدارترین و لاینهای G2، G6، G8 و G10 با بیشترین میانگین رتبه بهعنوان ناپایدارترین لاینها شناسایی شدند. نتایج نشان داد که آمارههای ناپارامتری Si(3)، Si(6)، NPi(2)، NPi(3)، NPi(4)، KR و Top رابطه معنیدار با میانگین عملکرد دانه و مفهوم دینامیک پایداری داشتند. بنابراین، استفاده از این روشها برای گزینش لاینهای پایدار با عملکرد بالا در گندم نان مناسب میباشند. در مجموع، لاین G7 با میانگین عملکرد دانه و پایداری عمومی مناسب، لاین برتر این آزمایش بود که بعد از آزمایشهای تکمیلی میتواند بهعنوان رقم جدید معرفی شود.
