ارزیابی عملکرد لاین‌های امیدبخش سورگوم [Sorghum bicolor (L.) Moench] دو منظوره دانه‌ای- علوفه‌ای در زمان‌های مختلف برداشت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

5 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران،

doi
10.22124/cr.2021.20609.1689
چکیده

به‌منظور ارزیابی عملکرد دانه و علوفه در لاین‌های امیدبخش سورگوم، آزمایشی دو ساله به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج طی سال‌های زراعی 1396 و 1397 اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل زمان برداشت در چهار سطح (مراحل شیری، خمیری نرم، خمیری سفت و رسیدگی فیزیولوژیکی دانه) و ژنوتیپ‌های سورگوم دو منظوره دانه‌ای- علوفه‌ای در هفت سطح (لاین‌های امیدبخش KDFGS4، KDFGS6، KDFGS9، KGFGS10، KDFGS16، MDFGS2 و MDFGS1) بودند. بیش­ترین و کم­ترین عملکرد دانه (6847 و 4061 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب از لاین‌های KDFGS6 و KDFGS16 به­دست آمد، در حالی‌که بیش­ترین و کم­ترین وزن هزار دانه (27/35 و 03/22 گرم) به‌ترتیب در لاین‌های KDFGS6 و MDFGS2 ثبت شد. لاین MDFGS1 بیش­ترین عملکرد علوفه سیلویی (73/101 تن در هکتار) را در مرحله خمیری نرم دانه و بیش­ترین عملکرد ماده خشک (13/38 تن در هکتار) را در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک دانه تولید کرد. به­طور کلی، با توجه به نتایج این آزمایش، لاین KDFGS6 به­عنوان بهترین ژنوتیپ دو منظوره برای تولید دانه- علوفه و لاین MDFGS1 به­عنوان بهترین ژنوتیپ برای تولید علوفه معرفی می‌شوند. علاوه بر این، بر اساس درصد ماده خشک مناسب علوفه برای تولید سیلاژ، پیشنهاد می‌شود علوفه لاین‌های امیدبخش سورگوم دومنظوره در مرحله خمیری نرم دانه برداشت شود. بنابراین، برداشت علوفه از لاین امیدبخش MDFGS1 در انتهای مرحله خمیری نرم به­عنوان تیمار برتر این آزمایش برای تولید سیلاژ پیشنهاد می­شود.