اثر بخشی آموزش ذهن ­آگاهی بر اختلالات رفتاری و عملکرد توجه در دختران نوجوان بیش فعال-نقص توجه، در دبیرستان­های شهرستان رفسنجان در سال 1403

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانپزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران.

2 کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمان، ایران.

3 استادیار، مرکز تحقیقات پزشکی مولکولی، پژوهشکده علوم پایه پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران.

doi
10.22123/chj.2025.500063.2156
چکیده

مقدمه: اختلال نقص توجه و بیش فعالی به‌ عنوان یکی از اختلالات شایع روان‌پزشکی، منجر به بروز مشکلات متعدد رفتاری و شناختی و تحصیلی در کودکی و نوجوانی می‌گردد. هدف مطالعه حاضر، تعیین تأثیر آموزش ذهن­آگاهی بر اختلالات رفتاری و عملکرد توجه در نمونه‌ای از نوجوانان دختر دارای علائم اختلال نقص توجه و بیش فعالی ADHD بود. مواد وروش­ها: این طرح شبه­آزمایشی، به‌ صورت پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل، در سال 1403 انجام شد. جامعه هدف، دختران نوجوان 13 تا 15 سال دبیرستان‌های شهرستان رفسنجان بود. که تعداد تقریبی این جامعه حدود ۱۲۰۰ نفر برآورد گردید. تعداد 30 دانش‌آموز معیارهای ورود به مطالعه را داشتند که به ‌طور تصادفی به دو گروه درمان ذهن‌آگاهی و کنترل تقسیم شدند. ابزارهای ارزیابی، آزمون عملکرد پیوسته و پرسشنامه مشکلات رفتاری اشتنباخ بود. گروه مداخله، 10 جلسه آموزش ذهن‌آگاهی طی 2 ماه دریافت کرد. یک ماه بعد از اتمام مداخله، تمام آزمودنی‌ها پس‌آزمون را دریافت کردند. از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته­ ها:­ در گروه مداخله، میانگین و انحراف معیار تعداد پاسخ‌های صحیح در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به‌ترتیب20/144 ±  و21/150  ±  و در گروه کنترل86/145 ±  و66/144 ±  بود  (05/0>p) همچنین در گروه مداخله، میانگین و انحراف معیار زمان پاسخ در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به‌ترتیب93/531 ±  و46/487 ±  و در گروه کنترل80/526 ±  و40/523 ±  بود)001/0>(p  علاوه بر این، در گروه مداخله بهبود قابل‌توجهی در نمره کلی مشکلات رفتاری(001/0>p)، خرده‌مقیاس درونی‌سازی(05/0>p) و برونی‌سازی  (001/0>p ) مشاهده شد. نتیجه‌گیری: می‌توان آموزش ذهن‌آگاهی را به ‌عنوان یک روش غیردارویی و کم‌هزینه به مشاوران مدارس، معلمان و والدین نوجوانان مبتلا به ADHD پیشنهاد داد تا در کنار روش‌های درمانی متداول از آن استفاده شود. این مداخله می‌تواند در مدارس و مراکز مشاوره به‌صورت گروهی و در قالب کارگاه‌های منظم آموزشی اجرا شود.