مقایسه اثربخشی زوج‏درمانی طرح‏وار‏ه‏ای با زوج‏درمانی هیجان‏مدار بر سبک‏های حل تعارض در زوجین ناسازگار: یک مطالعه نیمه‏تجربی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان‏شناسی عمومی، گروه روان‏شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاداسلامی، اراک، ایران.

2 استادیار، گروه روان‏شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاداسلامی، اراک، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‏شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاداسلامی، اراک، ایران.

doi
10.22123/chj.2025.514833.2176
چکیده

مقدمه: مشاوره در کاهش ناسازگاری زناشویی کارساز است، ولی چگونگی انجام و فرایند درمان زوجین معمولاً بیان نمی‏شود. در نتیجه، نیاز به درک بهتر چگونگی انجام رویکردهای زوج‏درمانی با زوجین ناسازگار وجود دارد. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی زوج‏درمانی طرح‏واره‏ای با زوج‏درمانی هیجان‏مدار بر سبک‏های حل تعارض در زوجین ناسازگار انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش نیمه‏تجربی با طرح پیش‏آزمون، پس‏آزمون و گروه کنترل با پیگیری دو‏ماهه بود. تمامی زوجین ناسازگار مراجعه‏کننده به مرکز مشاوره آسایش تهران در سال 1403-1402 جمعیت آماری پژوهش را به تعداد 160 نفر زن و شوهر (80 زوج) تشکیل دادند. با نمونه‏گیری هدفمند تعداد 90 نفر انتخاب و با تخصیص تصادفی ساده در سه گروه مساوی گمارش شدند. گردآوری داده‏ها با پرسش‏نامه سازگاری زناشویی Spanier و پرسش‏نامه سبک‏های حل تعارض Rahim انجام شد. مداخلات درمانی طی 10 جلسه (یک جلسه 90 دقیقه‏ای در هفته) برای گروه‏های آزمایش اعمال شد. داده‏ها توسط آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه‏گیری‏های مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: نمرات سبک­های یکپارچگی (142/35=F و 626/0=η)، مصالحه (561/24=F و 539/0=η)، مسلط (220/29=F و 582/0=η)، ملزم شده (152/21=F و 502/0=η)، اجتنابی (649/67=F و 753/0=η)، حل تعارض سازنده کل (601/48=F و 698/0=η) و حل تعارض غیرسازنده کل (761/87=F و 807/0=η) در گروه‏های آزمایش، در مقایسه با گروه کنترل به‏طور معنی‏داری بهبود یافت و در مرحله پیگیری پایدار بود (05/0>p). آزمون بن‏فرونی بین دو شیوه درمانی از نظر میزان اثربخشی، تفاوت معنی‏داری نشان نداد. نتیجه‌گیری: براساس یافته‏ها، زوج‏درمانی طرح‏واره‏ای و زوج‏درمانی هیجان‏مدار در حل تعارض زناشویی سودمند هستند و درمانگران می توانند از این رویکردها در جهت غنی‏سازی روابط زوجین ناسازگار استفاده نمایند.