ارزیابی ژرم‌پلاسم تقلیل یافته ارزن مرواریدی برای صفات مرتبط با عملکرد علوفه

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 کارشناس، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22124/cr.2021.20075.1680
چکیده

ارزن مرواریدی (Pennisetum glaucum L.) یکی از گیاهان مهم مناطق خشک و نیمه­خشک است که به­منظور تولید دانه و علوفه کشت می‌شود. ارزیابی و استفاده از ژرم‌پلاسم­های جدید جهت به­دست آوردن ارقام جدید با عملکرد بالا، سازگاری به تنش‌های محیطی و مقاومت به آفات و عوامل بیماری‌زا ضروری است. به­منظور ارزیابی ژرم­پلاسم ارزن مرواریدی از نظر صفات مرتبط با عملکرد علوفه، 94 نمونه ارزن مرواریدی از بانک ژن ایکریسات به­همراه رقم مهران و یک لاین امیدبخش (KPM1) در قالب طرح لاتیس در دو تکرار کشت شد. نتایج تجزیه واریانس نشان­دهنده وجود تفاوت معنی‌دار بین ژنوتیپ­ها از نظر کلیه صفات مورد بررسی (تعداد روز تا گلدهی، ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد برگ، تعداد پنجه و عملکرد علوفه) به­جز تعداد پنجه، در سطح احتمال یک درصد بود. مقایسه میانگین عملکرد علوفه نیز نشان داد که ژنوتیپ شماره 63  با تولید 92/81 تن در هکتار علوفه تر، به­طور معنی­داری عملکرد بیش­تری از رقم شاهد (مهران) داشت. محاسبه ضریب تنوع فنوتیپی صفات اندازه­گیری شده نشان داد که بیش­ترین تنوع مربوط به صفات قطر ساقه و عملکرد علوفه بود. نتایج تجزیه خوشه­ای و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نیز ساختار ژنتیکی جمعیت حاضر را بر اساس زمان گلدهی به سه زیرگروه (زودرس، متوسط­رس و دیررس) تقسیم کرد. در مجموع، وجود تنوع ژنتیکی قابل­توجه و ساختار قوی موجود در جمعیت بر اساس زمان گلدهی نشان داد که ژرم­پلاسم مورد مطالعه، خزانه ژنی مهمی در ارزن مرواریدی برای استفاده در برنامه‌های اصلاحی است.