فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زنگ قهوه‌ای یکی از بیماری‌های مهم گندم در جهان و ایران است و استفاده از ارقام مقاوم مؤثرترین ابزار مقابله با این بیماری می‌باشد، اما مقاومت ارقام به­دلیل فشار گزینشی وارد شده بر بیمارگر، پس از مدتی بی­اثر می‌شود و جستجو برای منابع ژنتیکی جدید مقاومت را اجتناب­ناپذیر می‌سازد. تحقیق حاضر به­منظور شناسایی این منابع مقاومت در ژرم‌پلاسم گندم نان انجام شد. بدین منظور، تعداد 97 نمونه ژنتیکی از مجموعه گندم نان بانک ژن گیاهی ملی ایران در شرایط آلودگی طبیعی در ایستگاه تحقیقات عراقی محله گرگان در سال 97-1396 مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که 4/46 درصد از نمونه‌های ژنتیکی مورد بررسی دارای ضریب آلودگی صفر بودند که برای ارزیابی در مرحله گیاهچه­ای انتخاب شدند. ارزیابی گیاهچه‌ای در گلخانه با استفاده از چهار پاتوتیپ با فرمول پرآزاری/ ناپرآزاری مشخص انجام شد. نتایج تجزیه‌های کمی و کیفی، نمونه‌های ژنتیکی مورد بررسی را به گروه‌های مختلفی با مقاومت اختصاصی نسبت به یک یا چند پاتوتیپ، گروه‌بندی کرد. با مقایسه واکنش مقاومت نمونه‌های ژنتیکی با فرمول پرآزاری/ ناپرآزاری در پاتوتیپ‌ها، حضور ژن مقاومت Lr14a در نمونه ژنتیکی 5127 احتمال داده شد. همچنین این مقایسات بیانگر احتمال حضور ژن‌های مقاومت ناشناخته در تعداد زیادی از نمونه‌های ژنتیکی مورد بررسی بود. در مجموع نتایج این تحقیق نشان­دهنده ظرفیت ارزشمند ژرم‌پلاسم گندم برای شناسایی احتمالی ژن‌ها و منابع جدید مقاومت به زنگ قهوه‌ای بود. از این­رو، پیشنهاد می­شود تحقیقات تکمیلی برای ارزیابی و غربال مواد ژنتیکی گندم نان انجام شود.