مطالعه تاثیر مدیریت آبیاری و میزان کود نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج رقم هاشمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

2 استاد، گروه مهندسی آب، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

3 استادیار، گروه زراعت، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

4 استادیار، گروه زراعت، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

5 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

doi
10.22124/cr.2021.20000.1679
چکیده

کم­آبی سال­هالی اخیر باعث شد که دست­یابی به بهترین مدیریت آب و کود در کشت برنج بیش از پیش اهمیت داشته باشد. مطالعه حاضر به­منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف کود نیتروژن و دور آبیاری در مراحل مختلف رشد بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج رقم هاشمی انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 1396 و 1397 در موسسه تحقیقات برنج کشور واقع در شهر رشت اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل آبیاری (غرقاب دائم و آبیاری هر هفته و هر دو هفته یک‌بار)، دوره رشد (در مراحل رشد رویشی و زایشی) و سطوح کود نیتروژن (40، 60 و 80 کیلوگرم در هکتار) بود. صفات مورد مطالعه نیز شامل ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد خوشه در بوته، تعداد خوشه­چه در خوشه، تعداد دانه پر در خوشه، درصد باروری خوشه، تعداد دانه پوک در خوشه، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بودند. نتایج تجزیه واریانس صفات نشان داد که آثار اصلی و متقابل فاکتورهای مورد مطالعه بر عملکرد دانه معنی‌دار بود. همچنین، اثر متقابل دوره رشد، کود نیتروژن و دور آبیاری طی دو سال بر این صفت در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. با مصرف کود نیتروژن در شرایط آبیاری غرقاب دائم، مقادیر عملکرد و اجزای عملکرد دانه (به­غیر از تعداد دانه پوک) به­طور معنی‌داری افزایش یافتند. در بین تیمارهای مورد مطالعه، بیش­ترین و کم­ترین عملکرد دانه به‌ترتیب مربوط به تیمار آبیاری غرقاب دائم در دوره رویشی با مصرف 80 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن در سال 1397 و تیمار آبیاری 14روز یک‌بار با مصرف 40 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن در دوره رشد زایشی در سال 1396 بود. بر اساس نتایج این آزمایش، آبیاری غرقاب دائم در دوره رشد رویشی و مصرف 80 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن به­عنوان بهترین مدیریت آبیاری و کود نیتروژن پیشنهاد می­شود.