اثر بخشی رفتار درمانی دیالکتیکی بر رفتارها و افکار مرتبط با خودکشی، خود جرحی و مشکلات تنظیم هیجان در نوجوانان دختر خواهان تغییر جنسیت

نویسندگان

1 استادیار گروه ‌روانشناسی، واحد نیشابور، دانشگاه ازاد اسلامی، نیشابور، ایران .

2 کارشناسی ارشد ، روانشناسی بالینی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران .

doi
10.22123/chj.2025.519393.2189
چکیده

مقدمه: رویکردهای مختلف، برای بهبود و درمان رفتارها و افکار خودکشی، خود جرحی و تنظیم هیجان تلاش داشته‌اند. هدف پژوهش حاضر  بررسی اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی بر رفتارها و افکار مرتبط با خودکشی، خود جرحی و مشکلات تنظیم هیجان در نوجوانان دختر خواهان تغییر جنسیت بود.  مواد و روش­ها:  پژوهش حاضر، نیمه­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود.  کلیه نوجوانان دختر خواهان تغییر جنسیت مراجعه­کننده به مراکز مشاوره در شهر مشهد در سال 1401 جامعه پژوهش طبق آمار رسیده حدود 55 نفرمراجعه به مراکز مشاوره مشهد  را تشکیل دادند. از این بین، تعداد 20 نفر با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب‌ و به ‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و  گواه قرار گرفتند. پرسشنامه­های خود جرحی عمدی (SHI)، مقیاس دشواری در تنظیم هیجان (DERS-16)، هویت جنسیتی و ملال جنسیتی نوجوانان  (GIDYQ_AA)و مقیاس تجدیدنظرشده خودکشی   (SBQ-R) ابزارهای پژوهش بودند. گروه مداخله، رفتاردرمانی دیالکتیکی را، به مدت 10جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت کردند. گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. در پایان جلسات هر دو گروه، مجدداً با پس‌آزمون مورد سنجش قرار گرفتند. داده‌ها به روش تحلیل کوواریانس چند متغیره، آنالیز شدند. یافته ­ها:  درمان دیالکتیک به ‌طور معنی‌داری موجب کاهش افکار خودکشی، کاهش خود جرحی مستقیم و غیرمستقیم و نیز موجب افزایش تنظیم هیجان در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد (001/0>p و 06/34=F) و اندازه اثر برابر 76/0 بود.   نتیجه­ گیری: پیشنهاد می­شود این درمان توسط مشاوران و روان­شناسان برای این افراد به­کار گرفته شود.  و به مسئولین مدارس آموزش­های لازم داده شود تا در صورت مشاهده دانش­آموزان دارای مشکل در هویت جنسی با شناسایی سریع­تر امکان مداخلات درمانی را برای آنها فراهم آورند.