فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مشکلات خواب علاوه بر کیفیت زندگی مبتلایان به اختلال‏های گوارشی، بار زیادی را بر خدمات اجتماعی و مراقبت‏های بهداشتی تحمیل می‏کند. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی-رفتاری کوتاه‏مدت بر کیفیت خواب نوجوانان مبتلا به اختلال‏های گوارشی انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش نیمه‏تجربی با طرح پیش‏آزمون، پس‏آزمون و گروه کنترل با پیگیری دو‏ماهه بود. تمامی نوجوانان دارای اختلال‏های گوارشی مراجعه‏کننده به بیمارستان میلاد شهر تهران در سال 1402 به تعداد 168 نفر جمعیت آماری پژوهش را تشکیل دادند، که با نمونه‏گیری در دسترس تعداد 45 نفر انتخاب و به‏شیوه انتصاب تصادفی در سه گروه مساوی 15 نفری گمارش شدند. گردآوری داده‏ها با چک‏لیست اطلاعات جمعیت‏شناختی و پرسش‏نامه کیفیت خواب پیتزبورگ Buysse انجام شد. مداخلات درمانی طی 8 جلسه (یک جلسه 90 دقیقه‏ای در هفته) برای گروه‏های آزمایش اعمال شد. گروه کنترل درمانی دریافت نکرد. داده‏ها توسط آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه‏گیری‏های مکرر تحلیل شد. یافته‌ها: بین اثربخشی دو درمان تفاوت معنی‏داری مشاهده نشد (05/0<p). درمان پذیرش و تعهد و درمان شناختی-رفتاری کوتاه‏مدت نسبت به گروه کنترل باعث بهبود مؤلفه‏های کیفیت ذهنی خواب (83/7=F، 272/0=η)، تأخیر در خواب رفتن (73/6=F، 243/0=η)، مدت زمان خواب (98/6=F، 187/0=η)، میزان بازدهی خواب (14/8=F، 279/0=η)، اختلال خواب (69/8=F، 293/0=η)، مصرف داروی خواب (10/12=F، 174/0=η)، اختلال عملکرد روزانه (49/9=F، 311/0=η) و کیفیت خواب کلی (07/43=F، 447/0=η) در مبتلایان به اختلال‏های گوارشی شدند(05/0>p). نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، متخصصین فعال در حوزه اختلال‏های گوارشی می‏توانند جهت بهبود کیفیت خواب این بیماران از درمان‏های فوق‏الذکر در کنار درمان‏های متداول استفاده کنند.