حقوق اقلیت‌ها و پیشگیری از منازعات قومی از نظر گزارشگر ویژۀ اقلیت‌ها؛ ‏درس‌هایی برای کشورهای چندقومی

نویسندگان

1 گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران‏

2 گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.‏

doi
10.22059/jcl.2024.372525.634608
چکیده

حقوق بین‌الملل در تکاپوی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی با موانع بسیاری دست‌وپنجه نرم می‌کند. در این میان، منازعات قومی به‌منزلۀ درگیری‌های خشونت‌بار میان گروه‌های اکثریت و اقلیت، مانعی بزرگ به‌شمار می‌رود. نگارندگان این مقاله با کاربست شیوۀ توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، سر آن دارند تا با تکیه بر گزارش‌های گزارشگر ویژۀ مسائل اقلیت‌ها، به کندوکاو پیرامون نقش حقوق اقلیت‌ها در بروز و پیشگیری از منازعات قومی بپردازند. بر پایۀ یافته‌های این نوشتار، توجه ناکافی به حقوق اقلیت‌ها موجب ناتوانیِ حقوق بین‌الملل معاصر در زدودنِ یکی از علت‌های اصلیِ بروز منازعات قومی شده است. با این حال، سازوکارهایِ نظارتی حقوق بشر و به‌ویژه سازوکارهای مرتبط‌ با حقوق اقلیت‌ها همچون گزارشگر ویژۀ مسائل اقلیت‌ها می‌تواند با بالا بردن اهمیتِ جایگاه حقوق گروه‌های اقلیت در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، موجبات توجه بیشتر به مسائل اقلیت‌ها را فراهم آورد. بنابراین، از رهگذر افزایش مشارکت گروه‌های اقلیت در امور کشوری و محلی و ایجاد حس تعلق نسبت به کلِ سرزمینِ کشور چندقومی، احتمال شکل‌گیری جنبش‌هایِ قوم‌گرایانه و بسیج قومی کاهش می‌یابد و در نتیجه، امکان پیشگیری از بروز منازعۀ قومی در کشورهای چندقومیتی بیشتر می‌شود.